Sarga 24

Translation

ततः then, परुषाः harsh, विकृताननाः hideous, राक्षस्यः नार्यः ogresses, तां सीताम् that Sita, उपागम्य having approached, अप्रियम् unbecoming, वाक्यम् words, परुषम् harshly, ऊचुः uttered.

Translation

सीते O Sita, त्वम् yourself, सर्वभूतमनोहरे delightful for all, महार्हशयनोपेते furnished with fine bedsteads, अन्तःपुरे in the women's chambers, वासम् residence, किम् why, नानुमन्यसे not willing?

Translation

मानुषी being a woman, मानुषस्यैव of a man only, भार्यात्वम् being wife, बहुमन्यसे you are holding this in high esteem, रामात् from Rama, मनः mind, प्रत्यहर you may turn, त्वम् you, जातु indeed, न भविष्यसि will not live.

Translation

त्रैलोक्यवसुभोक्तारम् enjoy the wealth of the three worlds, राक्षसेश्वरम् demon king, रावणम् Ravana, भर्तारम् as husband, उपसङ्गम्य after uniting yourself, यथासुखम् pleasure, विहरस्व sport with him.

Translation

शोभने O charming lady, अनिन्दिते blameless one, मानुषी a woman, त्वं तु you too, राज्यात् from the kingdom, भ्रष्टम् dethroned, असिद्धार्थम् one who is not successful, विक्लबम् distressed, मानुषम् human, तं him, रामम् Rama only, इच्छसि wanting.

Translation

पद्मनिभेक्षणा a lady with eyes like lotus petals, सीता Sita, राक्षसीनाम् of the ogresses, वचः words, श्रुत्वा on hearing, अश्रुपूर्णाभ्याम् those filled with tears, नेत्राभ्याम् with both eyes, इदम् this way, वचनम् words, अब्रवीत् spoke.

Translation

सङ्गताः joined together, लोकविद्विष्टम् not acceptable to the world, यत् such, इदम् this, मे my, वाक्यम् words, उदाहरथ you spoke, एतत् this way, वः addressed by you, मनसि in mind, किल्बिषम् sinful, न प्रतिभाति not thought.

Translation

मानुषी a human being, राक्षसस्य ogre's, भार्या wife, भवितुम् to become, न अर्हति ought not to be, सर्वाः all of you, कामम् freely, माम् me, खादत eat, वः addressed by you, वचः words, न करिष्यामि I will not do.

Translation

दीनो वा a dejected one, राज्यहीनो वा a king who lost his kingdom, यः he who, मे my, भर्ता husband, सः he, मे my, गुरुः lord, सुवर्चला Suvarchala, सूर्यं यथा just as to Sungod, नित्यम् ever, तम् him, अनुरक्ता devoted, अस्मि I am.

Translation

महाभागा noble, शची Sachi, यथा like, शक्रम् Indra, समुपतिष्ठति is steadfadt, अरुन्धती Arundhati, वसिष्ठं च with Vasistha, रोहिणी Rohini, शशिनम् the moon, यथा likewise, लोपामुद्रा Lopamudra, अगस्त्यम् with Agastya, यथा similarly, सुकन्या Sukanya, च्यवनम् Chayavanam, यथा so also, सावित्री Savitri, सत्यवन्तम् with Satyavan, श्रीमती Srimati, कपिलम् with Kapilamuni, यथा so also, सौदासम् Soudasa, मदयन्तीव Madayanti, केशिनी Kesini, सगरं यथा with Sagara likewise, पतिम् as husband, नैषधम् Nala, king of Naishada, अनुव्रता devoted, भैमी Bhima's daughter, दमयन्तीव like Damayanti, तथा in the same way, अहम् I, इक्ष्वाकुवरम् foremost of Ikshvaku family, पतिम् a husband, रामम् Rama, अनुव्रता I am devoted.

Translation

रावणचोदिताः ordered by Ravana, राक्षस्यः by the ogresses, सीतायाः Sita's, वचनम् words, श्रुत्वा after hearing, क्रोधमूर्छिताः overtaken by anger, परुषैः with harsh, वाक्यैः with statements, भर्त्सयन्ति स्म threatened.

Translation

कपिः monkey, स: he, हनुमान् Hanuman, निर्वाक्यः speechless, शिंशुपाद्रुमे Simsupa tree, अवलीनः kept concealed, सीताम् Sita, सन्तर्जयन्तीः listened threatening, ताः those, राक्षसीः ogresses, अशृणोत् listened.

Translation

वेपमानाम् trembling in fear, ताम् her, समन्ततः from all around, अभिक्रम्य approaching, सङ्कृद्धाः enraged, दीप्तान् glowing, प्रलम्बान् hanging, दशनच्छदान् lips, भृशम् again and again, संलिलिहुः were licking.

Translation

परमक्रुद्धाः very angry women, आशु immediately, परश्वधान् axes, प्रगृह्य taking up, ऊचुश्च spoke, इयम् this, राक्षसाधिपम् to the demon king, रावणम् Ravana, भर्तारम् as husband, नार्हति not fit to be.

Translation

भीमाभिः राक्षसीभिः by fierce ogresses, भर्त्स्यमाना threatened, सा she, वरानना charming one, सबाष्पम् with tears, अपसर्पन्ती moved away, ताम् that, शिंशुपाम् Simsupa, उपागमत् reached.

Translation

ततः then, विशालाक्षी largeeyed one, सीता Sita, तां शिंशुपाम् that Simsupa, अभिगम्य having reached, राक्षसीभिः by the ogresses, समावृता surrounded, शोकपरिप्लुता drowned in sorrow, तस्थौ stayed.

Translation

ताः the, राक्षस्यः ogresses, कृशाम् shrunken, दीनवदनाम् dejected face, मलिनाम्बरधारिणीम् clad in soiled clothes, तां सीताम् that Sita, समन्ततः surrounded, भर्त्सयाञ्चक्रिरे started abusing.

Translation

ततः then, भीमदर्शना of terrifying looks, कुपिताकारा of loathsome appearance, कराला a dark one, निर्णतोदरी with a large sunken belly, विनतानाम called Vinata, राक्षसी ogress, ताम् her, अब्रवीत् said.

Translation

सीते O Sita, भर्तुः your husband, स्नेहः love, निदर्शितः is shown, एतावत् to this extent, पर्याप्तम् it is enough, भद्रे auspicious lady, सर्वत्र everywhere, अतिकृतम् excess, व्यसनाय to adversity, उपकल्पते leads.

Translation

मैथिलि O Mythili, परितुष्टा beseech, अस्मि I am, ते your, मानुषः human, विधिः duty, कृतः is done, ते to you, भद्रम् be happy, ब्रुवन्त्याः मम my, पथ्यम् wishingwell, वच:words, अपि also, कुरु follow.

Translation

सर्वरक्षसाम् of all ogres, भर्तारम् lord विक्रान्तम् courageous, रूपवन्तं च handsome too, सुरेशम् the lord of gods, वासवमिव like Indra, दक्षिणम् a generous one, त्यागशीलं च sacrificing, सर्वस्य of all, प्रियदर्शनम् pleasing in appearance, रावणम् Ravana, भर्तारम् as husband, भज accept.

Translation

मानुषम् a human, कृपणम् helpless, रामम् Rama, त्यक्त्वा leave, रावणम् Ravana, आश्रय seek refuge, वैदेहि Vaidehi, दिव्याङ्गरागा have heavenly unguents, दिव्याभरणभूषिता wearing imposing ornaments, अद्यप्रभृति from today, सर्वेषाम् for all, लोकानाम् people, ईश्वरी queen,भव you become

Translation

शोभने O beautiful one, अग्नेः for fire, देवी queen, स्वाहा यथा like Swaha, इन्द्रस्य Indra's, शचीव like Sachi, वैदेहि Vaidehi, कृपणेन a pitiable, गतायुषा whose life span is to end soon, रामेण with Rama, किम् what is the use?

Translation

उक्तम् spoken, मे my, एतत् this, वाक्यम् word, त्वम् you, न करिष्यसि you do not accept, यदि if, वयम् we, सर्वाः all of us, अस्मिन् at this, मुहूर्ते moment, त्वाम् you, भक्षयिष्यामहे we will eat you.

Translation

लम्बमानपयोधरा lady with hanging breasts, विकटानाम called Vikata, अन्या तु another woman also, मुष्टिम् fist, उद्यम्य raised, कुपिता angry one, गर्जती roaring, सीताम् at Sita, अब्रवीत् she said.

Translation

सुदुर्मते O wicked, मैथिलि Mythili, अप्रियरूपाणि of unpleasant, बहूनि many, तव your वचनानि words, अनुक्रोशात् out of kindness, मृदुत्वाच्च of and due to mildness, सोढानि are put up with.

Translation

मैथिलि Mythili, कालपुरस्कृतम् timely, हितम् wishing you well, नः our, वाक्यम् word, न कुरुषे च you do not accept, अन्यैः by others, दुरासदम् not approachable, समुद्रस्य ocean's, पारम् to the shore, आनीता brought, असि you are, घोरम् dreadful, रावणान्तःपुरम् Ravana's inner chambers, प्रविष्टा entered, असि you are.

Translation

रावणस्य Ravana's, गृहे in home, रुद्धाम् arrested, अस्माभिः by us, सुरक्षिताम् very well guarded, त्वाम् you, परित्रातुम् to rescue, साक्षात् even if, पुरन्दरः अपि even the destroyer of citadels, (Indra) also, न शक्तः not able.

Translation

मैथिलि Mythili, हितवादिन्याः of a wellwisher, मम my, वचनम् word, कुरुष्व you may heed, अश्रुप्रपातेन by shedding tears, अलम् enough, अनर्थकम् useless, शोकम् sorrow, त्यज give up.

Translation

सीते O Sita, प्रीतिं च and love, हर्षं च happiness, भज adopt, एताम् this, नित्यदैन्यताम् being dejected always, त्यज give up, राक्षसराजेन सह along with the demon king, यथासुखम् as you please, क्रीड you enjoy.

Translation

भीरु O timid lady, स्त्रीणाम् for women, यौवनम् youth, यथा since, अध्रुवम् not stable, जानासि हि you know, ते you, यावत् until, न व्यतिक्रामेत् before it is over, तावत् सुखम् till then all pleasures, अवाप्नुहि enjoy.

Translation

मदिरेक्षणे O lady of intoxicating eyes, त्वम् you, राक्षसराजेन with the demon king, रम्याणि delightful, उद्यानानि gardens, पर्वतोपवनानि and gardens surrounding mountain ranges, चर range

Translation

सुन्दरि O beautiful one, सप्त seven, स्त्री सहस्राणि a thousand women, ते your, वशे under your control, स्थास्यन्ति will remain, सर्वरक्षसाम् for all the ogres, भर्तारम् lord, रावणम् Ravana, भर्तारम् as your husband, भज accept.

Translation

मैथिलि Mythili, व्याहृतम् spoken, मे me, वाक्यम् word, यथावत् faithfully, न करिष्यसि if you do not obey यदि if, ते हृदयम् your heart, उत्पाट्य वा pluck out, भक्षयिष्यामि eat up.

Translation

ततः then, चण्डोदरी नाम called Chandodari, राक्षसी ogress, क्रोधमूर्छिता overcome with anger, महत् huge, शूलम् trident, भ्रामयन्ती while rotating, इदम् this, वचनम् word, अब्रवीत् spoke.

Translation

हरिणलोलाक्षीम् eyes flashing like doe's, त्रासोत्कम्पिपयोधराम् her breasts heaving in stress, रावणेन by Ravana, हृताम् abducted, इमाम् this lady, दृष्ट्वा seeing you, मे my, महान् great, दौहृदः desire in my heart, अभूत् developed.

Translation

यकृत् liver, प्लीहम् spleen, उत्पीडम् pressing out, सबन्धनम् including all joints, हृदयं च heart also, अन्त्राण्यपि च intestines, तथा similarly, शीर्षम् head, खादेयम् इति I may eat up, मे my, मतिः thought.

Translation

ततः then, प्रघसा नाम called Praghasa, राक्षसी ogress,, वाक्यम् these words, अब्रवीत् said, अस्याः her, नृशंसायाः of the heartless lady, कण्ठम् throat, पीडयाम we will twist, किम् why, आस्यते are you sitting idle.

Translation

सा she, मानुषी that human being, मृतेति is dead, ततः then, राज्ञे to the king, निवेद्यताम् let it be announced, खादत you may eat her, इति thus, सः he, वक्ष्यति he will say, अत्र here, कश्चन even a little, सन्देहः doubt, न not.

Translation

ततः then, अजामुखी नाम called Ajamukhi, राक्षसी ogress, वाक्यम् these words, अब्रवीत् said, सर्वाः all, इमाम् this Sita's, विशस्य cut her body, ततः then, समान् equal पिण्डकान् lumps, कुरुत do.

Translation

ततः thereafter, सर्वाः all, विभजाम we will share, मे to me, विवादः dispute, न रोचते it is disliked, क्षिप्रम् swiftly, पेयम् drink, उच्चावचम् of all types, बहु many, लेह्यम् licking food, आनीयताम् may be brought.

Translation

ततः then, शूर्पणखा नाम called Soorpanakha, राक्षसी rakshasi, वाक्यम् these words, अब्रवीत् said, अजामुख्या Ajamukhi, यत् what ever, उक्तम् was said, तदेव that alone, मम to me, रोचते is acceptable.

Translation

क्षिप्रम् quickly, सर्वशोकविनाशिनी destroyer of all sorrows, सुरा च wine also, आनीयताम् may be brought, मानुषम् humans, मांसम् flesh, आस्वाद्य after relishing, अथ then, निकुम्भिलाम् Nikumbhila, नृत्यामः we will dance.

Translation

सुघोराभिः by the highly dreadful ones, राक्षसीभिः by ogresses, एवम् in that manner, संभर्त्स्यमाना being threatened, सुरसुतोपमा like the daughter of a god, सा सीता that Sita, धैर्यम् courage, उत्सृज्य after giving up, रोदिति she cried aloud.