⚔️ Yuddha Kanda

Sarga 99

22 shlokas

YK-99-1Yuddha Kanda 99.1

महोदरेतुनिहतेमहापार्श्वोमहाबलः । सुग्रीवेणसमीक्ष्याथक्रोधात्सम्ररक्तलोचनः ।।6.99.1।। अङ्गदस्यचमूंभीमांक्षोभयामाससायकैः ।

mahodaretunihatemahāpārśvomahābalḥ | sugrīveṇasamīkṣyāthakrodhātsamraraktalocanḥ ||6.99.1|| aṅgadasyacamūṃbhīmāṃkṣobhayāmāsasāyakaiḥ |

Translation

सुग्रीवेण by Sugriva, महोदरे Mahodara, निहते killed, महाबलः mighty, महापार्श्वः Mahparsva, समीक्ष्य gazing, अथ then, क्रोधसम्रक्तलोचनः eyes turned red in anger, सायकैः army, अङ्गदस्य in Angada's, भीमाम् terrific, चमूम् troops, क्षोभयामास commotion

Meaning

Gazing at Mahodara killed by Sugriva, mighty Mahaparsva's eyes turned red in anger. He created a commotion in the army of Angada.

YK-99-2Yuddha Kanda 99.2

सवानराणांमुख्यानामुत्तमाङ्गानिसर्वशः ।।6.99.2।। पातयामानकायेभ्यःफलंवृन्तादिवानिलः ।

savānarāṇāṃmukhyānāmuttamāṅgānisarvaśḥ ||6.99.2|| pātayāmānakāyebhyḥphalṃvṛntādivānilḥ |

Translation

सःसर्वशः severed, मुख्यानाम् leader, वानराणाम् Vanaras, उत्तमाङ्गानि limbs, अनिलःwind, वृन्तात् stalks, फलमिव fruits like, कायेभ्यः from body, पातयामास thrown

Meaning

That leader (Mahaparsva) severed the heads of Vanara leaders from their body just as wind drops fruits from stalks.

YK-99-3Yuddha Kanda 99.3

केषांचिदिषुभिर्बाहुन् स्कन्धांश्छिच्छेदराक्षसः च ।।6.99.3।। वानराणांसुङ्कृद्ध: पार्श्वंकेषांव्यदारयत् ।

keṣāṃcidiṣubhirbāhun skandhāṃśchicchedarākṣasḥ ca ||6.99.3|| vānarāṇāṃsuṅkṛddha: pārśvṃkeṣāṃvyadārayat |

Translation

अथ and then, सःराक्षसः that Rakshasa, सुसङ्कृद्ध: infuriated, केषांsome, वानराणाम् Vanaras, बाहून् arms, स्कन्दाम् shoulders, इषुभिः arrows, चिच्छेद shattered, केषांचित् some intent upon, पार्श्वम् sides, व्यदारयत् tore off

Meaning

Then with his arrows, that Rakshasa (Mahaparsva) shattered the arms of some, shoulders of some, sides, and ribs of some Vanaras.

YK-99-4Yuddha Kanda 99.4

तेऽर्दिताबाणवर्षेणमहापार्श्वेनवानराः ।।6.99.4।। विषादविमुखाःसर्वेबभूवुर्गतचेतसः ।

te'rditābāṇavarṣeṇamahāpārśvenavānarāḥ ||6.99.4|| viṣādavimukhāḥsarvebabhūvurgatacetasḥ |

Translation

महापार्श्वेन Mahaparsva, बाणवर्षेण rain of arrows, अर्दिताः dejected, तेवानराः those Vanaras, सर्वे all, विषादविमुखाःsad look, गतचेतसः lost senses, बभूवुः wore

Meaning

By the rain of arrows of Mahaparsva, the Vanaras were dejected and wore a sad look on their face and lost senses.

YK-99-5Yuddha Kanda 99.5

निरीक्ष्यबलमुद्विग्नमङ्गदोराक्षसार्दितम् ।।6.99.5।। वेगंचक्रेमहावेगमहाबाहुस्समुद्रइवपर्वणि ।

nirīkṣyabalamudvignamaṅgadorākṣasārditam ||6.99.5|| vegṃcakremahāvegamahābāhussamudraivaparvaṇi |

Translation

अङ्गदःAngada, राक्षसार्दितम् oppressed by the Rakshasa leader, उद्विग्नम् frightened, बलम् army, निरीक्ष्य observing, पर्वणि full moon days, समुद्रःइव like an ocean, महाबाहुःbroad shouldered, वेगम् speedily, चक्रे exhibited

Meaning

Observing the army oppressed by the Rakshasa leader, Angada, endowed with broad shoulders, exhibited his might speedily like the ocean on full moon days.

YK-99-6Yuddha Kanda 99.6

आयसंपरिघंगृह्यसूर्यरमशिसमप्रभम् ।।6.99.6।। समरेवानरश्रेष्ठोमहापार्श्वेन्यपातयत् ।

āyasṃparighṃgṛhyasūryaramaśisamaprabham ||6.99.6|| samarevānaraśreṣṭhomahāpārśvenyapātayat |

Translation

वानरश्रेष्ठः foremost of the Vanaras, सूर्यरमशिसमप्रभम् radiance of sun's rays, आयसम् shone, परिघम् iron bar, गृह्य taking, समरे to battlefield, महापार्श्वे Mahaparsva, न्यपातयत् flung on

Meaning

The foremost of the Vanaras (Angada), taking an iron bar flung on Mahaparsva in the battlefield.

YK-99-7Yuddha Kanda 99.7

स तुतेनप्रहारेणमहापार्श्वोविचेतनः ।।6.99.7।। ससूतस्स्यन्दनात्तस्माद्विसंज्ञश्चापतद्भुवि ।

sa tutenaprahāreṇamahāpārśvovicetanḥ ||6.99.7|| sasūtassyandanāttasmādvisṃjñaścāpatadbhuvi |

Translation

सःमहापार्श्वः that Mahaparsva, तेनप्रहारेण by that hit, विचेतनः lost consciousness, ससूतः with charioteer, तस्मात् from there, स्यन्दनात् chariot, विसंज्ञः senseless, भुवि on the ground, अपतत् fell

Meaning

By that hit, Mahaparsva became unconscious and fell on the ground, senseless, from the chariot along with the charioteer.

YK-99-8-9Yuddha Kanda 99.8–9 (युग्मम्)

स ऋक्षराजस्तेजस्वीनीलाञ्जनचयोपमः ।।6.99.8।। निष्पत्यसुमहावीर्यस्स्वाद्व्यूहन्मेघसन्निभात् । प्रगृह्यगिरिशृङ्गाभांक्रुद्धस्सविपुलांशिलाम् ।।6.99.9।। अश्वाञ्जघानतरसाबभञ्जतम् स्यन्दनं च तम् ।

sa ṛkṣarājastejasvīnīlāñjanacayopamḥ ||6.99.8|| niṣpatyasumahāvīryassvādvyūhanmeghasannibhāt | pragṛhyagiriśṛṅgābhāṃkruddhassavipulāṃśilām ||6.99.9|| aśvāñjaghānatarasābabhañjatam syandanṃ ca tam |

Translation

तेजस्वी mighty, नीलाञ्जनचयोपमः heap of dark black mountain, सुमहावीर्यः great hero, ऋक्षराजःking of Bears, क्रुद्धः angry, मेघसन्निभात् like a cloud, स्वयूथात् their army, निष्पत्य went, गिरिशृङ्गाभाम् resembling mountain peak, विपुलाम् huge, शिलाम् rock, प्रगृह्य seizing, तरसा rushed, तस्य his, अश्वान् horses, जघान struck, तम् them, स्यन्दनं च chariot, बभञ्ज crushed

Meaning

Jambavantha, the mighty king of Bears, rushed from his army that looked like a dark cloud. The great hero with his army resembling a heap of black mountain, in his fury seized a huge rock resembling a mountain peak, crushed the chariot and struck the horses.

YK-99-10Yuddha Kanda 99.10

मुहूर्ताल्लब्धसंज्ञस्तुमहापार्श्वोमहाबलः ।।6.99.10।। अङ्गदंबहुभिर्बाणैर्भूयस्तंप्रत्यविध्यत ।

muhūrtāllabdhasṃjñastumahāpārśvomahābalḥ ||6.99.10|| aṅgadṃbahubhirbāṇairbhūyastṃpratyavidhyata |

Translation

मुहूर्तात् in a short while, लब्धसंज्ञः gaining consciousness, महाबलः mighty, महापार्श्वः Mahaparsva, बहुभिः many, बाणैः shafts, तम् them, अङ्गदम् on Angada, भूयःagain, प्रत्यविध्यत struck in turn

Meaning

In a short while, regaining consciousness, mighty Mahaparsva struck Angada again with many shafts.

YK-99-11Yuddha Kanda 99.11

जाम्बवन्तंत्रिभिर्बाणैराजघानस्तनान्तरे ।।6.99.11।। ऋक्षराजंगवाक्षं च जघानबहुभिश्शरैः ।

jāmbavantṃtribhirbāṇairājaghānastanāntare ||6.99.11|| ṛkṣarājṃgavākṣṃ ca jaghānabahubhiśśaraiḥ |

Translation

ऋक्षराजम् king of Bears, जाम्बवन्तम् Jambavantha, स्तनान्तरे chest, त्रिभिः three, बाणैः shafts, आजघान pierced, गवाक्षं च Gavaksha also, बहुभिः many, शरैः arrows, जघान attacked

Meaning

Mahaparsva pierced three shafts into the chest of Jambavantha and attacked Gavaksha with many arrows.

YK-99-12Yuddha Kanda 99.12

जाम्बवन्तंगवाक्षं च स दृष्टवाशरपीडितौ ।।6.99.12।। जग्राहपरिघंघोरमङ्गदःक्रोधमूर्छितः ।

jāmbavantṃgavākṣṃ ca sa dṛṣṭavāśarapīḍitau ||6.99.12|| jagrāhaparighṃghoramaṅgadḥkrodhamūrchitḥ |

Translation

सअङ्गदःAngada, शरपीडितौ tormented by shafts, गवाक्षम् Gavaksha, जाम्बवन्तं च and Jambavantha, दृष्टवा seeing, क्रोधमूर्छितः deluded with anger, घोरम् dreadful, परिघम् iron bar, जग्राह took hold

Meaning

Seeing Gavaksha and Jambavantha afflicted by shafts, deluded with anger, Angada took hold of a dreadful iron bar.

YK-99-13-14Yuddha Kanda 99.13–14 (युग्मम्)

तस्याङ्गदःप्रकुपितोराक्षसस्यतमायसम् ।।6.99.13।। दूरस्थितस्यपरिघंरविरश्मिसमप्रभम् । द्वावाभ्यांभुजाभ्यांसङ्गृह्यभ्रामयित्वा च वेगवान् ।।6.99.14।। महापार्श्वस्यचिक्षेपवधार्थंवालिनस्सुतः ।

tasyāṅgadḥprakupitorākṣasasyatamāyasam ||6.99.13|| dūrasthitasyaparighṃraviraśmisamaprabham | dvāvābhyāṃbhujābhyāṃsaṅgṛhyabhrāmayitvā ca vegavān ||6.99.14|| mahāpārśvasyacikṣepavadhārthṃvālinassutḥ |

Translation

वालिनः Vali's, सुतः son, अङ्गदः Angada, प्रकुपितः enraged, रविरमशिसमप्रभम् radiant like the sun's rays, आयसम् shone, तंपरिघम् that iron bar, द्वाभ्याम् both, भुजाभ्याम् arms, सङ्गृह्य seizing, वेगवान् with speed, भ्रामयित्वाच whirling round and round, दूरस्थितस्य at a distance, राक्षसस्य Rakshasa's, तस्य his, महापार्श्वस्य Mahaparsva's, वधार्थम् strike, चिक्षेप thrown

Meaning

Vali's son Angada got enraged, seized an iron bar which shone like the radiant sun's rays and stood at a distance to kill Mahaparsva. Angada whirling the iron bar round and round hurled it around and thrown at Mahaparsva.

YK-99-15Yuddha Kanda 99.15

स तुक्षिप्तोबलवतापरिघन्तस्यरक्षसः ।।6.99.15।। धनुश्चसशरंहस्ताछचिरस्त्रांचाप्यपातयत् ।

sa tukṣiptobalavatāparighantasyarakṣasḥ ||6.99.15|| dhanuścasaśarṃhastāchacirastrāṃcāpyapātayat |

Translation

बलवता mighty, क्षिप्तः broken, सःपरिघः that iron bar, तस्यरक्षसः that Rakshasa's, हस्तात् from hand, सशरम् arrows, धनुश्च bow, शिरस्त्रां forehead, चाप्यपातयत् thrown

Meaning

That iron bar hurled by Angada hit the forehead of the Rakshasa.

YK-99-16Yuddha Kanda 99.16

तंसमासाद्यवेगेनवालिपुत्रःप्रतापवान् ।।6.99.16।। तलेनाभ्यहनत्क्रुद्धः कर्णमूले सकुण्डले ।

tṃsamāsādyavegenavāliputrḥpratāpavān ||6.99.16|| talenābhyahanatkruddhḥ karṇamūle sakuṇḍale |

Translation

प्रतापवान्स courageous, वालिपुत्रः son of Vali, क्रुद्धः enraged, तम् him, वेगेन speedily, समासाद्य shining, सकुण्डले with ear rings, कर्णमूले decorated, तलेन with palm, अभ्यहनत् slapped

Meaning

Courageous son of Vali, enraged, with all speed, slapped the Rakshasa's ear adorned with shining earrings, with his palm.

YK-99-17Yuddha Kanda 99.17

स तुक्रुद्धोमहावेगोमहापार्श्वोमहाद्युति ।।6.99.17।। करेणैकेनजग्राहसुमहान्तंपरश्वथम् ।

sa tukruddhomahāvegomahāpārśvomahādyuti ||6.99.17|| kareṇaikenajagrāhasumahāntṃparaśvatham |

Translation

महावेगः endowed with great speed, महाद्युतिः shining brightly, सःमहापार्श्वः that Mahaparsva, क्रुद्धः angry, एकेन one, करेण axe, सुमहान्तम् extraordinary, परश्वथम् a battle axe, जग्राह took hold of

Meaning

Angry Mahaparsva, who was endowed with speed and shining brightly, took hold of an extraordinary battle axe in one hand.

YK-99-18Yuddha Kanda 99.18

तंम्तैलधौतंविमलंशैलसारमयंदृढम् ।।6.99.18।। राक्षसःपरमक्रुद्धोवालिपुत्रेन्यपातयत् ।

tṃmtailadhautṃvimalṃśailasāramayṃdṛḍham ||6.99.18|| rākṣasḥparamakruddhovāliputrenyapātayat |

Translation

परमक्रुद्धः extremely enraged, राक्षसः Rakshasa, तैलधौतम् smeared with oil, विमलम् clean, शैलसारमयम् like feet of mountain, दृढम् strong, तंम् that, वालिपुत्रे Vali's son, न्यपातयत् hurled

Meaning

Extremely enraged Rakshasa, hurled at Vali's son that axe that was cleansed with oil, the clean strong axe that was like feet of a mountain.

YK-99-19Yuddha Kanda 99.19

तेनवामांसफलकेभृशंप्रत्यवपादितम् ।।6.99.19।। अङ्गदोमोक्ष्यामाससरोषस्सपरश्वधम् ।

tenavāmāṃsaphalakebhṛśṃpratyavapāditam ||6.99.19|| aṅgadomokṣyāmāsasaroṣassaparaśvadham |

Translation

रोषः full of fury, सःअङ्गदः that Angada, तेन by that, वामांसफलके left shoulder bone, भृशम् in violence, प्रत्यवपादितम् hurled in turn, परश्वधम् Parasva's, मोक्ष्यामास escaped

Meaning

Angada, full of fury, escaped Mahaparsva's aim to strike his left shoulder blade in violence.

YK-99-20Yuddha Kanda 99.20

सवीरोवज्रसङ्काशमङ्गदोमुष्टिमात्मनः ।।6.99.20।। संवर्तयत्सुसङ्कृद्धःपितृतुल्यपराक्रमः ।

savīrovajrasaṅkāśamaṅgadomuṣṭimātmanḥ ||6.99.20|| sṃvartayatsusaṅkṛddhḥpitṛtulyaparākramḥ |

Translation

पितृतुल्यपराक्रमःequal to father in prowess, वीरःheroic, सःअङ्गदःAngada, सुसङ्कृद्धः highly furious, आत्मनः himself, वज्रसङ्काशम् resembling thunderbolt, मुष्टिम् fist, सम्वर्तयामास clenched

Meaning

Angada, who was equal to his father in his prowess, was highly furious and himself clenched his fist which resembled thunderbolt.

YK-99-21Yuddha Kanda 99.21

राक्षसस्यस्तनाभ्याशेमर्मज्ञोहृदयंप्रति ।।6.99.21।। इन्द्राशनिमस्पर्शं स मुष्टिंविन्यपातयत् ।

rākṣasasyastanābhyāśemarmajñohṛdayṃprati ||6.99.21|| indrāśanimasparśṃ sa muṣṭiṃvinyapātayat |

Translation

मर्मज्ञः vital, सः he, राक्षसस्य Rakshasa's, स्तनाभ्याशे middle of the breasts, हृदयंप्रति into the heart, इन्द्राशनिसमस्पर्शम् equal to Indra's thunderbolt, मुष्टिम् fist, विन्यपातयत् pierced

Meaning

Angada who knew the vital parts, pierced into the middle of the breasts of the Rakshasa into the heart by his fist which was equal to Indra's thunderbolt.

YK-99-22Yuddha Kanda 99.22

तेनतस्यनिपातेनराक्षसस्यमहामृधे ।।6.99.22।। पफालहृदयंचास्य स पपातहतोभुवि ।

tenatasyanipātenarākṣasasyamahāmṛdhe ||6.99.22|| paphālahṛdayṃcāsya sa papātahatobhuvi |

Translation

महामृधे in that great conflict, तस्य his, तेन by that, निपातेन struck by the fist, अस्य his, राक्षसस्य Rakshasa's, हृदयम् heart, पफाल broke, सः he, हतः was killed, भुवि ground, पपात fell

Meaning

In that great conflict, struck by the fist, the Rakshasa (Mahaparsva's) heart broke and killed and fell on the ground.

YK-99-23Yuddha Kanda 99.23

स्मिन्निपतितेभूमौतत्सैन्यंसम्प्रचुक्षुभे ।।6.99.23।। अभवच्चमहान्क्रोधस्समरेरावणस्यतु ।

sminnipatitebhūmautatsainyṃsampracukṣubhe ||6.99.23|| abhavaccamahānkrodhassamarerāvaṇasyatu |

Translation

तस्मिन् his, भूमौ on the ground, निपतिते fallen, तत् that, सैन्यम् army, सम्प्रचुक्षुभे bewildered, समरे in battle, रावणस्य Ravana's, महान् great, क्रोधः anger, अभवत् च became

Meaning

Mahaparsva having fallen down in the battle, the army was bewildered, and Ravana was overcome with anger.

YK-99-24-25Yuddha Kanda 99.24–25 (युग्मम्)

वानराणांश्चहृष्टानांसिंहनादःसुपुष्कलः ।।6.99.24।। स्पोटयन्निवशब्देनलङ्कांसाट्टालगोपुराम् । महेन्द्रेणेवदेवानांनादस्समभवन्महान् ।।6.99.25।।

vānarāṇāṃścahṛṣṭānāṃsiṃhanādḥsupuṣkalḥ ||6.99.24|| spoṭayannivaśabdenalaṅkāṃsāṭṭālagopurām | mahendreṇevadevānāṃnādassamabhavanmahān ||6.99.25||

Translation

प्रहृष्टानाम् highly rejoiced, वानराणाम् Vanaras, सुपुष्कलः high pitched, सिंहनादः roar, शब्देन sound, साट्टालगोपुराम् tall attics and gates, लङ्काम् Lanka, शब्देन by that sound, स्फोटयन्निवमहेन्द्रेण accompanied by Indra, देवानाम् gods, महान् great, नादःइव like sound, समभवत् happened

Meaning

Highly rejoiced Vanaras roared in high pitch sound. The tall attics and gates of Lanka vibrated with sound. Even the gods, accompanied by Indra, made great sounds.