Sarga 60

Translation

तदा then, सः he, राजा king, लङ्कांपुरीम् Lanka, प्रविश्य entered, रामबाणभयार्धितः fearing the arrow of Rama, भग्नदर्पः vanity crushed, व्यथितेन्द्रियः lost control over senses, बभूव felt.

Translation

राजा king, सिंहेन lion, मातङ्गःइव like an elephant, गरुडेन by Garuda, पन्नगइव like a serpent, महात्मना high souled, राघवेण at Rama, अभिभूतः humiliated, अभवत् remained.

Translation

राक्षसेश्वरः Lord of Rakshasas, ब्रह्मदण्डप्रतीकानाम् resembling Brahmadanda (A comet seen at the time of dissolution), विद्युत्सदृशवर्चसाम् emitted an unsteady light like lightning, राघवमाणानम् Rama on his part, स्मरन् recalling, विव्यथे disquieted.

Translation

सःरावणः Ravana, काञ्चनमयम् golden, दिव्यम् wonderful, परमासनम् magnificent, आश्रित्य seated, रक्षांसि at Rakshasas, विप्रेक्षमाणः gazing at, वाक्यम् words, अब्रवीत् spoke.

Translation

रमम् Rama, यत् that which, तपः penance, तप्तम् asceticism, मे my, तत् सर्वम् all that, मोघंखलु purposeless, यत् that which, महेन्द्रेण by Mahendra, समानः equal to, मानुषेण human, िर्जितः defeated.

Translation

त्वम् you, मानुषेभ्यः from humans, भयम् fear, विजानीहि coming to be true, इति thus, ब्रह्मणः Brahma, इदम् these, घोरम् dreadful, वाक्यम् words, माम् to me, उपस्थितम् warning given, तत् that, तथा like that.

Translation

देवदानवगन्धर्वैः Devas, Danavas and Gandharvas, यक्षराक्षसपन्नगैः Yakshas, Rakshasas and serpents, अवध्यत्वम् not to be killed, मया by me, प्राप्तम् sought, मानुषेभ्यः from humans, नयाचितम् not asked for.

Translation

राक्षसाधम lowest Rakshasa, कुलाधम vilest of the clan, दुर्मते evil minded, यः he who, सपुत्रम् your sons, सामात्यम् altogether, सबलम् all army, साश्वसारथिम् your horses and charioteers, त्वाम् you, सङ्ग्रामे in war, निहनिष्यति will perish, पुरुषः man, मद्वंशे in my race, उत्पत्स्यतेहि will be born, पुरा in the past, इक्ष्वाकुकलजातेन in the race of Ikshvaku, अनरण्येनयत् like that by Anaranya, विदितम् made known, दशरथात्मजम् Dasaratha's son, रामम् Rama, मानुषम् human, मन्ये I think.

Translation

यदा that way, पुरा in the past, सा she, धर्षिता violated, वेदवत्या by Vedavathi, अहम् I am, शप्तः cursed, सा she, इयम् thus, महाभागा highly blessed, जनकनन्दिनी loved by Janaka, सीता Sita, जाता born.

Translation

उमा Uma, नन्दीश्वरश्चापि Nandeeswara (monkey faced attendant of Siva) also, रम्भ Rambha, वरुणकन्यका daughter of Varuna, यथा like that, उक्ताः spoken, तत् that, मया by me, प्राप्तम् attained, ऋषिभाषितम् spoken by those endowed with vision, मिथ्या untrue, न not.

Translation

एतत् एव all this, अभ्युपागम्य knowing, इह here, यत्नम् make effort, कर्तुम् will do, अर्हथ ought to, राक्षसाश्चापि even Rakshasas, चर्यागोपुरमूर्धसु strive to succeed positioned at the top of gates, तिष्ठन्तु positioned.

Translation

अप्रतिमगाम्भीर्यः unparalleled in profundity, देवदानवदर्पहाः capable of crushing the vanity of Devas and Danavas, ब्रह्मशापाभिभूतः cursed by Brahma, सः he, कुम्भकर्णः Kumbhakarna, विबोध्यताम् be aroused.

Translation

महाबलः endowed with mighty prowess, सः he, पराजितम् defeated, आत्मानम् himself, प्रहस्तम् Prahastha, निषूदितम् killed, भीमम् terrific, बलम् strength, आदिदेश be instructed.

Translation

द्वारेषु gates, यत्नः attempt, क्रियताम् carryout, प्राकारश्च defensive walls, अधिरुह्यताम् climbing up, निद्राववसमाविष्टः fully awakened from sleep, कुम्भकर्णः Kumbhakarna, विबोध्यताम् aroused.

Translation

राक्षसः Rakshasa, कालोपहतचेतनः lost consciousness for long, निश्चिन्तः slumbering at ease, नव nine, सप्त seven, षट् six, अष्टौ eight च and, मासान् months, सुखम् happily, स्वपिति sleeping.

Translation

मन्त्रयित्वा deliberating like this, अयम् I am, इतः here, नवमे nine, अहनि day and night, प्रसुप्तः sleeping, महाबलम् great strength, तंकुम्बकुर्णम् that Kumbhakarna, क्षिप्रम् quickly, बोधयत may be informed

Translation

सर्वरक्षसाम् among the Rakshasas, ककुदम् foremost, महाबाहुःतु endowed with broad shoulders, सः he, सङ् ख्ये many, वानरान् Vanaras, राजपुत्रौच princes, क्षिप्रमेव instantly, हनिष्यति will crush them.

Translation

सर्वरक्षसाम् all Rakshasas, मुख्यः chief, सङ् ख्ये enumerated, परम् distinguished, केतुः foremost, एषः in that way कुम्भकर्णः Kumbhakarna, मूढः insensate, ग्राम्यसुखे in indecent delight in the form of sleep, रतः remains, सदा always, शेते addicted.

Translation

कुम्भकर्णे Kumbhakarna, विबोधिते aroused, सुदारुणे very dreadful, अस्मिन् this, सङ्ग्रामे combat, रामेण with Rama, हिनिरस्तस्य to impel, मे to me, शोकः sad, नभविष्यति not take place.

Translation

यः he who, ईदृशे in such, घोरे dreadful, व्यसने weakness, साह्याय assistance, नकल्पते not able to, शक्रतुल्यबलेन equal to Indra in his strength, तेन by that, अहम् I am, किम् what, करिष्यामि can I do.

Translation

ते they, राक्षसाः Rakshasa, राक्षसेन्द्रस्य at king of Rakshasas, तत् वाक्यम् those words, श्रुत्वा on listening, परमसम्भ्रान्ताः highly puzzled, कुम्भकर्णनिवेशनम् Kumbhakarna's abode, जग्मुः went.

Translation

महाद्वाराम् huge gates, सर्वतः all over, योजनायुताम् one yojana on all sides, सर्वगन्धप्रवाहिनीम् with all fragrant flowers food etc, रम्याम् beautiful, कुम्भकर्णगुहाम् residence of Kumbhakarna, प्रविश्य entered, कुम्भकर्णस्य Kumbhakarna's, निःश्वासात् by the breath, अवधूताः attendants, महाबलाः of mighty strength, कृच्छ्रेण pushed out, प्रतिष्ठमानाः pushed their way, यत्नात् attempt, गुहाम् residence, प्रविविशुः entered.

Translation

नैरृतव्याघ्रं tigers among Rakshasas, शुभाम् काञ्चनकुट्टिमाम् paved with gold and precious stones, रम्याम् delightful, तांगुहाम् home, प्रविव्य entered, शयानम् sleeping, भीमविदर्शनम् of terrible prowess, ददृशुः saw.

Translation

ते those, सहिताः collected together, विकृतम् of unnatural form, सुप्तम् sleeping on bed, विकीर्णम् scattered, पर्वतम् इव mountain like, महानिद्रम् in dead sleep, कुम्भकर्णम् Kumbhakarna, प्रत्यबोधयन् to awaken.

Translation

ऊर्ध्वरोमाञ्चिततनुम् body covered with bristling hair, पन्नगमिव like a serpent, श्वसन्तम् breathing, न्वििश्श्वसैः hissing heavily, भ्रामयन्तम् turning back, शयानम् sleeping, भीमविदर्शमम् of terrible, नीमनासापुटम् horrible nostrils, पातालविपुलाननम् face as vast as underworld, वयने, न्यस्तसर्वाङ्गम् all limbs stretched out, मेदोरुधिरगन्धिनम् emitting smell of fat and blood, काञ्चनाङ्गदनद्धाङ्गम् arms adorned with gold bracelets, किरीटिनम् wearing a crown, अरिन्दमम् tamer of foes, नैरृतव्याघ्रम् tiger of southwest, अरिमर्धनम् destroyer of enemies, तंकुम्भकर्णम् that Kumbhakarna, ददृशुः saw.

Translation

ततः thereafter, महात्मानः great soul, कुम्भकर्णस्य Kumbhakarna's, अग्रतः before, मांसानाम् meat, मेरुसङ्काशम् of the size of Meru mountain, परमतर्पणम् for pleasing immensely, राशिम् heap, चक्रुः placed.

Translation

नैरृतशार्दूलाः tiger of southwest, मृगाणाम् antelopes, महिषाणांच buffaloes also, वराहाणांच swine also, सञ्चयान् in heaps, अन्नस्य food, अद्भुतम् marvellous, राशिंच a mass, चक्रुः placed.

Translation

ततः then, त्रिदशत्रवः thirty three kinds, शोणितकुम्भांश्च pails of blood, विविधानि variety, मद्यानि wines, कुम्भकर्णस्य at Kumbhakarna, पुरस्तात् in front of, चक्रुः placed.

Translation

परार्ध्येन highly fragrant, चन्दनेन sandal paste, परन्तपम् super, लिलिपुः to take in, दिव्यैः wonderful, सुगन्धिभिः fragrant, माल्यैः garland s, गन्दैःच and perfumes, आश्वासयामासुः daubed him.

Translation

यातुधानाः incense, धूपम् burnt, गन्धाम् च sandal, ससृजुः to send forth, परन्तपम् supreme, तुष्टवुश्च to gratify, ततस्ततः here and there, जलदाःइव like clouds, आनेदुःच thundered.

Translation

शशाङ्कसदृशप्रभान् like moon and shining brightly, शङ्खान् conchs, आपूरयामासुः blew, अमर्षिताः intolerant, युगपत् simultaneously, तुमुलम् loudly, विनेदुःचापि raised noise.

Translation

तेनिशाचराः those night rangers, नेदुः drawing near, अस्फोटयामासुः pushed the limbs, चिक्षिपुः clapped, कुम्भकर्णविबोधार्थम् to make Kumbhakarna wake up, विपुलम् loud, स्वनम् sound, चक्रुः did.

Translation

विहंगाः birds, सशङ्खभेरीपणवप्रणादम् by the sound of the conchs, आस्फोटितक्षेवळितसिंहनादम् clapping of arms, thundering and lion roar, श्रुत्वा hearing, दिशः direction, द्रवन्तः playing, त्रिदिवम् in the sky, कीरन्तः scattered, सहसा forcibly, निपेतुः fell down.

Translation

प्रसुप्तः sleeping, महात्मा great soul, कुम्भकर्णः Kumbhakarna, भृशम् angry, तैः they, निनदैः roared, यदा that way, नबुबुधे not awakened, ततः then सर्वे all, रक्षोगणाः Rakshasas, तम् him, मुसुण्ठीः mallets, मुसलानि bars, गदाश्च and maces, जगृहुः hit.

Translation

तदा then, उदग्राणि exited, रक्षांसि Rakshasas, भुवि on the ground, सुखप्रसुप्तम् happily sleeping, तंकुम्भकर्णम् that Kumbhakarna, शैलशृङ्गैः with rocks and trees, मुसलैः bars, गदाभिः maces, मुद्गरमुष्टिभिःच with fists, निजघ्नुः not got up.

Translation

रक्षसः Rakshasa, तस्यकुम्भकर्णस्य that Kumbhakarna's, निःश्वासवातेन by the breathing out, बलवन्तःअपि with such force, राक्षसाः Rakshasas, पुरः earlier, स्दातुम् to stand, नशक्नुवन् not possible.

Translation

ततः that, भीमविक्रमः of terrible valour, राक्षसाः Rakshasa, गाढम् resorted to, परिहिताः abandoned, मृदङ्गपणवान् drums and tom toms, भेरीः drums, तथा that way, शङ्खकुम्भगणान् pails of clay.

Translation

दशराक्षससाहस्रम् ten thousand Rakshasas, युगपत् all together simultaneously, पर्यवारयन् surrounded, तेतु but he, नीलाञ्जनचयाकारम् like a mass of antimony, तम् him, अभिघ्नन्तः striking, नदन्तःनैव even made loud noise, तम् him, प्रत्यबोधयन् tried to wake, बोधयन् shouted, सः he, संविविदे not responded.

Translation

ते they, यदा that way, एनम् in that way, प्रतिबोधयितुम् called him again and again, नशेकुः not got up, तदा then, ततः thereafter, गुरुतरम् difficult, दारुणम् dreadful, यत्नम् effort, समुपाक्रमन् approaching.

Translation

आश्वान् horses, उष्ट्रान् camels, खरान् donkeys, नागान् elephants, दण्डकशाङ्कुशैः with staffs whips and goads, आजघ्नुः urged, भेरीशङ्खमृदङ्गान् च kettle drums, conchs, clay tom toms, सर्वप्राणैः with all their might, अवादयन् pounded on him.

Translation

अस्य his, गात्राणि voice, माहाकाष्ठकङ्करैः with heavy logs of wood, सर्वप्राणसमुद्यतैः with all their strength, मुसलैश्चापि with mallets, निजघ्नुः not wake up.

Translation

महता great, तेननादेन by that noise, सपर्वतवना all mountains, सर्वा all, लङ्का Lanka, समभिपूरिता filled with, सःअपि even then, नैवप्रबुध्यते did not wake up.

Translation

ततः then, मृष्टकाञ्चनकोणानाम् polished gold sticks, समन्ततः everywhere,आसक्तानाम् continuously, भेरीणाम् drums, सहस्रम् thousand, समहन्यत collected.

Translation

एवमपि like that, शासस्य because of curse, वशम् under the spell of, आपन्नः wrap, अन्तिद्रिः, यदा like that, नैवप्रबुध्यते not wakened, ततः then, निशाचराः Rakshasas, क्रुद्धाः enraged.

Translation

भीमपराक्रमाः endowed with mighty valour, सर्वे all, महाक्रोधसमाविष्टाः, अन्ये others, तत् that, रक्षः guards, बोधयिष्यन्तः rousing, पराक्रमम् prowess, चक्रुः started.

Translation

अन्ये others, भेरीः drums, समाजघ्नुः beat, अन्ये some others, महास्वनम् shouted at the pitch of their voice, चक्रुः started, अन्ये some others, केशान् hair, प्रलुलुपुः pulled, अन्ये some, कर्णौ ears, दशन्तिच bit.

Translation

अन्ये others, उदकुम्भशतानि hundreds of pails of water, कर्णयोः in the ears, समसिञ्चन्त distressed, महानिद्रावशंगतः under the spell of deep sleep, कुम्भकर्णः Kumbhakarna, नपस्पन्दे not wake up.

Translation

कूटमुद्गरपाणयः mallet fixed in the nails, अन्ये others, बलिनः strong, तस्य his, मूर्ध्नि forehead, वक्षसि on chest, गात्रेषु on throat, कूटमुद्गरान् mallets, पातयन् let fall.

Translation

रज्जुबन्धनबद्धाभिः fastened with cords, शतघ्नीभिः Satagnhi, सर्वशः all over, वध्यमानः fastened with, महाकायः the huge body, राक्षसः Rakshasa, नप्राबुध्यत not awakened.

Translation

वारणानाम् elephants, सहस्रम् a thousand, अस्य his, शरीरे body, प्रधावितम् walk over, तदा then, कुम्बकर्णः Kumbhakarna, बुद् ध्वा felt, स्पर्शंपरम् felt the touch, अबुध्यत not understand.

Translation

सः he, पात्यमानैः descending, गिरिशृङ्गवृक्षैः mountain peaks, trees, तान् sensation, विपुलान् huge, प्रहारान् hitting, अचिन्तयन् not knowing, निद्राक्ष्यात् getting out of sleep, क्षुद्भयपीडितश्च tormented by hunger, विजृम्भमाणः sprang up, सहसा suddenly, उत्पपात awakened.

Translation

सः he, असौ devoid of beauty, निशाचरः Rakshasas, नागभोगाचलशृङ्गकृतौ like the coils of cobra, गिरिशृङ्गसारौ hard as mountain tops, बाहू limbs, विक्षिप्य thrown about, वडवामुखाभम् like submarine fire, वक्त्रम् mouth, विकृतम् unnatural, जजृम्भे yawned.

Translation

जाजृम्भमाणस्य as he yawned, तस्य his, पातालसन्निभम् resembling the underworld, वक्त्रम् mouth, मेरुशृङ्गाग्रे top of the Meru mountain, उदितः risen over, दिवाकरःइव like the sun, ददृशे appeared.

Translation

अतिबलः very strong, सःनिशाचरः that night ranger, जृम्भमाणः as he yawned continuously, प्रबुद्धः awakened, पर्वतात् from the mountain, मारुतः wind इव like, अस्य his, निःश्वासः breath सञ्जज्ञे blowing.

Translation

उत्तिष्ठतः as he woke up, कुम्भकर्णस्य Kumbhakarna's, तत् रूपम् form, युगान्ते universal dissolution, सबलाकस्य twilight, सर्वभूतानि all beings, मेघस्येव like cloud, विवर्षितः about to rain, बभौ appeared.

Translation

तस्यदीप्ताग्निसदृशे like blazing fire, विद्युत्सदृशवर्चसी dazzling like lightning, तस्यमहानेत्रे his huge eyes, दीप्तौ glowing, महाग्रहौइव like huge planets, ददृशाते looked.

Translation

ततः thereafter, विविधान् several, बहून् many, सर्वान् all kinds, भक्ष्यान् च food items, वराहान् hogs, महिषांश्चैव buffaloes also, अदर्शयन् having seen, सः he, बभक्ष ate.

Translation

तदा then, बुभुक्षितः after eating, शक्ररिपुः enemy of Indra, मांसम् meat, आददुन् thirsty, तृषितः being thirsty, शोणितम् blood, पिबन् drank, मेदःकुम्भाश्च pails of fat, मद्यांश्च wine, पपौ drank.

Translation

ततः there upon, निशाचराः night ranger, तृप्तःइति satisfied in that way, ज्ञात्वा realizing, समुत्पेतुः got up, एनम् all of them, शिरोभिः heads bent down, प्रणम्य greeting, सर्वतः all, पर्यवारयन् surrounded.

Translation

निद्राविशदनेत्रस्तु, with sleepy eyes, कलुषीकृतलोचनः casting his glance, सर्वतः all over, दृष्टिम् gaze, चारयन् rangers, तान् extended, निशाचरान् night rangers, ददर्श looked at.

Translation

सः he, नैरृतर्षभः bull of the south west, सर्वान् all, नैरृतान् south west, सान्त्वयामास soothed, बोधनात् awakened, विस्मितश्चापि astonished of his waking up, राक्षसान् Rakshasas, इदम् thus, अब्रवीत् spoke.

Translation

अहम् I am, भवद्भिः by you, आदृत्य taken effort, किमर्थम् What for, प्रतिबोधितः made known, राज्ञः king, सुकुशलंकच्छित् hope he is fine, एष any, किम् why, भयम् fear of danger, न not.

Translation

अथवा or else, अन्येभ्यः by any one, परम् great, भयम् fear, उपस्थितम् has come, ध्रुवम् from enemies, यदर्थमेव for that cause, त्वरितैः hastily, भवद्भिः by you, प्रतिबोधितः you may let me know.

Translation

अद्य devour, अहम् I will, राक्षसराजस्य Rakshasa king's, भयम् fear, उत्पाटयामि eradicate, महेन्द्रम् Mahendra, दारयिष्ये destroy, तथा like that, अनलम् fire, शातयिष्ये alleviate

Translation

सुप्तम् sleeping, माम् me, अल्पकारणे for small reason, नबोधयिष्यतिहि awaken, तत् that, मत्प्रबोधनकारणम् the reason for waking me, अर्थतत्त्वेन truly, गुरुः guru, अख्यात tell me.

Translation

एवम् in that manner, ब्रुवाणम् spoken, सम्रब्दम् full of anger, अरिन्दमम् tamer of enemies, कुम्भकर्णम् Kumbhakarna, राज्ञः king, सचिवः minister, यूपाक्षः Yupaksha, कृताञ्जलिः joined palms, अभाषत replied.

Translation

राजन् king, नः no, कदाचन danger, देवकृतम् Devas did, भयम् fear, किंचित् a small, नास्ति destruction, मानुषात् by human, तुमुलम् is pressing, भयम् danger, सम्प्रबाधते causing pain.

Translation

राजन् king, मानुषम् human, यादृशम् this kind, भयम् danger, अस्मान् for us, उपस्थितम् has arisen, तादृशम् the kind of, भयम् fear, दैत्यदानवेभ्योवा either from Daityas or Danavas, नास्तिहि not there.

Translation

इयंलङ्का this Lanka, पर्वताकारैः mountain like form, वानरैः Vanaras, परिवारिता accompanied by, सीताहरणसन्तप्तात् by abduction of Sita, रामात् from Rama, नः not, तुमुलम् little, भयम् fear.

Translation

एकेन alone, वानरेण by Vanara, पूर्वम् earlier, इयम् this, महापुरी great city, दग्धा burnt, सानुयात्रः followers, सकुञ्जरः his elephants, कुमारः son अक्षःच Aksha, निहतः killed.

Translation

रक्षोधिपः Lord of Rakshasas, देवकण्टकः enemy of Devatas, स्वयम् himself, पौलस्त्यः Paulastya, अपि and, संयुगे in encounter, आदित्यतेजसा having the splendour of sun, रामेण to Rama, मृतिइति subjected to death, मुक्तः let go.

Translation

सःराजा that king, देवैः Devas, यत् such, नकृतः not done, दैत्यैः Daityas, न not, दानवैः Danavas, न not, इह here, रामेण by Rama, कृतः done, प्राणसंशयात् from the verge of death, विमुक्तः escaped.

Translation

सःकुम्भकर्णः that Kumbhakarna, यूपाक्ष्वचः Yupaksha's words, युधि in encounter, भ्रातुः brother, पराभवम् insult, श्रुत्वा hearing, विवृत्ताक्षः rolling his eyes, यूपाक्षम् to Yupaksha, इदम् this, अब्रवीत् spoke.

Translation

यूपाक्ष Yupaksha, अद्यैव now itself, सर्वम् all, हरिसैन्यम् Vanara army, सलक्ष्मणम् along with Lakshmana, राघवंच and Raghava, रणे in war, जित्वा conquering, ततः then, रावणम् Ravana, द्रक्ष्यामि will see.

Translation

हरीणाम् Vanaras, मांसशोणितैः by flesh and blood, राक्षसान् Rakshasas, तर्पयिष्यामि make them contended, रामलक्ष्मणयोः Rama and Lakshmana, शोणितम् blood, स्वयम् I will, पास्यामि you may see.

Translation

ब्रुवतः replied, तस्य his, गर्वितम् proudly, रोषविवृद्धदोषम् words full of arrogance, तत् वाक्यम् his words, निशम्य submitted, नैरृतयोधमुख्यः chief of army of Rakshasas, सः he, महोदरः Mahodara, कृताञ्जलिः offering salutations, इदंवाक्यम् these words, बभाषे spoke.

Translation

महाबाहो mighty armed, रावणस्य Ravana's, वचः words, श्रुत्वा hearing, गुणदोषौ advantages and disadvantages, विमृश्यच assessing, पश्चात् अपि after that, युधि in war, शत्रून् enemy, विजेष्यसि conquer.

Translation

महातेजाः extraordinarily energetic, महाबलः mighty strong, कुम्भकर्णः Kumbhakarna, महोदरवचः to Mahodara, श्रुत्वा hearing, राक्षसैः Rakshasas, परिवारितः surrounded, सम्प्रतस्थे went in.

Translation

राक्षसाः Rakshasas, भीमाक्षम् frightful eyes, भीमरूपपराक्रमम् of fierce strength, सुप्तम् sleeping, उत्थाप्य arousing, त्वरिताः quickly, दशग्रीन्विवेशनम् abode of ten headed king, जग्मुः went.

Translation

सर्वे all, तेनिशाचराः those night rangers, परमासने excellent seat, आसीनम् seated, दशग्रीवम् tenheaded king, अनिगम्य reaching, बद्धाञ्जलिपुटाः greeting with folded hands, ऊचुः spoke.

Translation

राक्षसेश्वर Rakshasa Lord, तेभ्राता your brother, अयंकुम्भकर्णः this Kumbhakarna, प्रबुद्धः greetings, तत्रैव to you, निर्यातुकथम् tell me what to do, इह now, आगतम् have come, तम् to you, द्रक्ष्यसे What order.

Translation

रावणस्तु Ravana on his part, हृष्टः cheerful, उपस्थितान् seated, तान् him, राक्षसान् Rakshasas, अब्रवीत् said, एवम् in that way, इह now, द्रष्टुम् to see, इच्छामि desire, यथान्यायम् as propriety demands, पूज्यताम् to honour.

Translation

रावणचोदिताः taking leave from Ravana, ते they, सर्वे all, राक्षसाः Rakshasas, तथेति returning back, उक्त्वा said, पुनः again, आगम्य approaching, कुम्भकर्णम् Kumbhakarna, इदम् these, वाक्यम् words, ऊचुः said.

Translation

सर्वराक्षसपुङ्गवः all Rakshasa leaders, राजा king, त्वाम् you, द्रष्टुम् to see, कांक्षते desiring, गमने to start, बुद्धिः make up your mind, क्रियताम् to depart, भ्रातरम् brother, सम्प्रहर्षय be pleased.

Translation

दुर्धर्षः formidable, महावीर्यः courageous, कुम्भकर्णस्तु Kumbhakarna also, भ्रातुः brother, शासनम् order, आज्ञाय instruction, तथाइति saying yes, उक्त्वा said, शयनात् from the bed, उत्पपातह rose up.

Translation

हृष्टः joyful, वदनम् face, प्रक्षाल्य washing, स्नातः bath, परमभूषितः decked with best of ornaments, पिपासुः thirsty, बलसमीरणम् that which increases strength, पानम् drink, त्वरयामास ordered to get soon.

Translation

ततः thereafter, रावणाज्ञयाः by the order of Ravana, त्वरिताः quickly, ते they, राक्षसाः Rakshasas, तत्र then, विविधान् several, मद्यकुम्भांश्च pots of wine, क्षिप्रमेव immediately, उपहारयन् presented.

Translation

द्वे two, घटसहस्रे thousand pots, पीत्वा drinking, ईषत् slightly, समुत्कटः excited, मत्तः inebriated, तेजोबलसमन्वितः replenished with strength and energy, गमनाय started, उपचक्रमे readied to depart.

Translation

रक्षोबलसमन्वितः surrounded by Rakshasa army, भ्रातुः brother, भवनम् residence, गच्छन् going, हृष्टः happily, कुम्भकर्णः Kumbhakarna, कालान्तकयमोपमः like the Lord of death, बभौ looked, कुम्भकर्णः Kumbhakarna, न्यासैः strides, मेन्दिीम् earth, अकम्पयत shook.

Translation

सहस्ररश्मिः thousand rayed luminary, धरणीमिव like the earth, सः he, राजमार्गम् royal path, वपुषा deity, प्रकाशयन् brightened, तत्र there, अञ्जलिमालया garland of joined palms, वृतः circle, गेहम् home, शतक्रतुः performed a hundred horse sacrifices, स्वयम्भुव: like the Brahma, जगाम went.

Translation

अमित्रघातिनम् destroyer of enemies, अप्रमेयम् immeasurably tall, गिरिशृङ्गकल्पम् looked like the mountain peak, राजमार्गस्थम् through the royal path, तम् him, बहिःस्थिताः those who were there, तेवनौकसः those Vanaras, दृष्टवा seeing, हरियूथपालाःसह including the Vanara leaders, वितत्रसुः got alarmed.

Translation

केचित् indeed, शरण्यम् refuge, रामम् Rama, शरणंव्रजन्तिस्म who was capable of giving shelter, केचित् some, व्यथिताः became panicked, पतन्तिस्म fell down, केचित् some, व्यथिताः panic, दिशः directions, पतन्तिस्म ran, केचित् भयार्ताः some out of fear, भुवि ground, शेरतेस्म lay down.

Translation

अद्रिशृङ्गप्रतिमम् like the peak of a mountain, किरीटिनम् crowned, आत्मतेजसा selfluminous, आदित्यम् like the Sun, स्पृशन्तमिव as if touching, अद्भुतम् wonderful, विवृद्धम् grown in size, तम् him, वनौकसः Vanaras, प्रेक्ष्य seeing, भयार्दिताः oppressed with fear, ततस्ततः here and there, दुद्रुविरे ran.