Sarga 105

तथा तयोः संवदतोर्दुर्वासा भगवानृषिः । रामस्य दर्शनाकाङ्क्षी राजद्वारमुपागमत् ।। 7.105.1 ।।

tathā tayoḥ saṃvadatordurvāsā bhagavānṛṣiḥ | rāmasya darśanākāṅkṣī rājadvāramupāgamat || 7.105.1 ||

सो ऽभिगम्य तु सौमित्रिमुवाच ऋषिसत्तमः । रामं दर्शय मे शीघ्रं पुरा मे ऽर्थो ऽतिवर्तते ।। 7.105.2 ।।

so 'bhigamya tu saumitrimuvāca ṛṣisattamaḥ | rāmaṃ darśaya me śīghraṃ purā me 'rtho 'tivartate || 7.105.2 ||

मुनेस्तु भाषितं श्रुत्वा लक्ष्मणः परवीरहा । अभिवाद्य महात्मानं वाक्यमेतदुवाच ह ।। 7.105.3 ।।

munestu bhāṣitaṃ śrutvā lakṣmaṇaḥ paravīrahā | abhivādya mahātmānaṃ vākyametaduvāca ha || 7.105.3 ||

किं कार्यं ब्रूहि भगवन्को वा ऽर्थः किं करोम्यहम् । व्यग्रो हि राघवो ब्रह्मन्मुहूर्तं प्रतिपाल्यताम् ।। 7.105.4 ।।

kiṃ kāryaṃ brūhi bhagavanko vā 'rthaḥ kiṃ karomyaham | vyagro hi rāghavo brahmanmuhūrtaṃ pratipālyatām || 7.105.4 ||

तच्छ्रुत्वा ऋषिशार्दूलः क्रोधेन कलुषीकृतः । उवाच लक्ष्मणं वाक्यं निर्दहन्निव चक्षुषा ।। 7.105.5 ।।

tacchrutvā ṛṣiśārdūlaḥ krodhena kaluṣīkṛtaḥ | uvāca lakṣmaṇaṃ vākyaṃ nirdahanniva cakṣuṣā || 7.105.5 ||

अस्मिन्क्षणे मां सौमित्रे रामाय प्रतिवेदय । अस्मिन्क्षणे मां सौमित्रे न निवेदयसे यदि ।। 7.105.6 ।।

asminkṣaṇe māṃ saumitre rāmāya prativedaya | asminkṣaṇe māṃ saumitre na nivedayase yadi || 7.105.6 ||

विषयं त्वां पुरं चैव शपिष्ये राघवं तथा । भरतं चैव सौमित्रे युष्माकं या च सन्ततिः ।। 7.105.7 ।।

viṣayaṃ tvāṃ puraṃ caiva śapiṣye rāghavaṃ tathā | bharataṃ caiva saumitre yuṣmākaṃ yā ca santatiḥ || 7.105.7 ||

न हि शक्ष्याम्यहं भूयो मन्युं धारयितुं हृदि । तच्छ्रुत्वा घोरसङ्काशं वाक्यं तस्य महात्मनः । चिन्तयामास मनसा तस्य वाक्यस्य निश्चयम् ।। 7.105.8 ।।

na hi śakṣyāmyahaṃ bhūyo manyuṃ dhārayituṃ hṛdi | tacchrutvā ghorasaṅkāśaṃ vākyaṃ tasya mahātmanaḥ | cintayāmāsa manasā tasya vākyasya niścayam || 7.105.8 ||

एकस्य मरणं मे ऽस्तु मा भूत्सर्वविनाशनम् । इति बुद्ध्या विनिश्चित्य राघवाय न्यवेदयत् ।। 7.105.9 ।।

ekasya maraṇaṃ me 'stu mā bhūtsarvavināśanam | iti buddhyā viniścitya rāghavāya nyavedayat || 7.105.9 ||

लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा रामः कालं विसृज्य च । निस्सृत्य त्वरितं राजा अत्रेः पुत्रं ददर्श ह ।। 7.105.10 ।।

lakṣmaṇasya vacaḥ śrutvā rāmaḥ kālaṃ visṛjya ca | nissṛtya tvaritaṃ rājā atreḥ putraṃ dadarśa ha || 7.105.10 ||

सो ऽभिवाद्य महात्मानं ज्वलन्तमिव तेजसा । किं कार्यमिति काकुत्स्थः कृताञ्जलिरभाषत ।। 7.105.11 ।।

so 'bhivādya mahātmānaṃ jvalantamiva tejasā | kiṃ kāryamiti kākutsthaḥ kṛtāñjalirabhāṣata || 7.105.11 ||

तद्वाक्यं राघवेणोक्तं श्रुत्वा मुनिवरः प्रभुम् । प्रत्याह रामं दुर्वासाः श्रूयतां धर्मवत्सल ।। 7.105.12 ।।

tadvākyaṃ rāghaveṇoktaṃ śrutvā munivaraḥ prabhum | pratyāha rāmaṃ durvāsāḥ śrūyatāṃ dharmavatsala || 7.105.12 ||

अद्य वर्षसहस्रस्य समाप्तिस्तपसो मम । सो ऽहं भोजनमिच्छामि यथासिद्धं तवानघ ।। 7.105.13 ।।

adya varṣasahasrasya samāptistapaso mama | so 'haṃ bhojanamicchāmi yathāsiddhaṃ tavānagha || 7.105.13 ||

तच्छ्रुत्वा वचनं राजा राघवः प्रीतमानसः । भोजनं मुनिमुख्याय यथासिद्धमुपाहरत् ।। 7.105.14 ।।

tacchrutvā vacanaṃ rājā rāghavaḥ prītamānasaḥ | bhojanaṃ munimukhyāya yathāsiddhamupāharat || 7.105.14 ||

स तु भुक्त्वा मुनिश्रेष्ठस्तदन्नममृतोपमम् । साधु रामेति सम्भाष्य स्वमाश्रममुपागमत् ।। 7.105.15 ।।

sa tu bhuktvā muniśreṣṭhastadannamamṛtopamam | sādhu rāmeti sambhāṣya svamāśramamupāgamat || 7.105.15 ||

तस्मिन् गते मुनिवरे स्वाश्रमं लक्ष्मणाग्रजः । संस्मृत्य कालवाक्यानि ततो दुःखमुपागमत् ।। 7.105.16 ।।

tasmin gate munivare svāśramaṃ lakṣmaṇāgrajaḥ | saṃsmṛtya kālavākyāni tato duḥkhamupāgamat || 7.105.16 ||

दुःखेन च सुसन्तप्तः स्मृत्वा तद्घोरदर्शनम् । अवाङ्मुखो दीनमना व्याहर्तुं न शशाक ह ।। 7.105.17 ।।

duḥkhena ca susantaptaḥ smṛtvā tadghoradarśanam | avāṅmukho dīnamanā vyāhartuṃ na śaśāka ha || 7.105.17 ||

ततो बुद्ध्या विनिश्चित्य कालवाक्यानि राघवः । नैतदस्तीति निश्चित्य तूष्णीमासीन्महायशाः ।। 7.105.18 ।।

tato buddhyā viniścitya kālavākyāni rāghavaḥ | naitadastīti niścitya tūṣṇīmāsīnmahāyaśāḥ || 7.105.18 ||

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमदुत्तरकाण्डे पञ्चोत्तरशततमः सर्गः ।। 105 ।।

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmaduttarakāṇḍe pañcottaraśatatamaḥ sargaḥ || 105 ||