Sarga 36

Translation

महातेजाः mighty, पवनात्मजः son of the Windgod, हनुमान् Hanuman, सीताप्रत्ययकारणात् in order to inspire trust in Sita, भूय एव again this way, प्रश्रितम् humbly, वाक्यम् these words, अब्रवीत् said.

Translation

महाभागे O noble lady, अहम् I am, धीमतः learned, रामस्य Rama's, दूतः envoy, वानरः vanara, देवि O godlike lady, रामनामाङ्कितम् which has the name of Rama inscribed, इदम् this, अङ्गुलीयकं च ring also, पश्य you see.

Translation

महात्मना greatself, तेन by him, दत्तम् given, तव your, प्रत्ययार्थम् to make you trust, अनीतम् is brought, समाश्वसिहि be calm, ते to you, भद्रम् let you be auspicious, क्षीणदुःखफला your sorows ended, असि हि indeed.

Translation

भर्तुः husband, करविभूषणम् ornament that adorned his hand, गृहीत्वा having received, प्रेक्षमाणा gazing, सा जानकी Janaki, भर्तारम् husband, सम्प्राप्ता इव as if reached, मुदिता delighted, अभवत् became.

Translation

तस्यास्ताम्रशुक्लायतेक्षणम् her white eyes with reddish tinge at the corners of the eyes, चारु beautiful, तद्वदनं her countenance, विशालाक्ष्या largeeyed, राहुमुक्त released by Rahu, इवोडुराट् like the Moon अशोभत shone

Translation

ततः then, बाला young lady, सा that Sita, भर्तृसन्देशहर्षिता delighted at the news of her husband, ह्रीमती blushing lady, परितुष्टा felt happy, प्रियम् pleasing, कृत्वा action, महाकपिम् by the great monkey, प्रशशंस praised.

Translation

वानरोत्तम O foremost among the vanaras, एकेन single handed, येन by which, त्वया by you, इदम् this, राक्षसपदम् demon's abode, प्रधर्षितम् assailed, त्वम् you, विक्रान्तः you are very brave, त्वम् you, समर्थः are able, त्वम् you, प्राज्ञः are wise.

Translation

विक्रमश्लाघनीयेन by your admirable prowess, क्रमता advancing, शतयोजनविस्तीर्णः extended over a hundred yojanas, मकरालयः abode of crocodiles, सागरः ocean, गोष्पदीकृतः is reduced to calf's hoof mark.

Translation

वानरर्षभ O bull among vanaras, यस्य of whom, ते to you, रावणात् from Ravana, सन्त्रासः fear, नास्ति not there, सम्भ्रमः अपि even excitement, न not, त्वाम् for you, प्राकृतम् ordinary, वानरम् monkey, न मन्ये I do not think.

Translation

कपिश्रेष्ठ O best among monkeys, विदितात्मना by a knower of self, तेन by him, रामेण by Rama, प्रेषितः sent, असि यदि you are, मया by me, समभिभाषितुम् to converse, अर्हसे you deserve.

Translation

दुर्धर्षः formidable, रामः Rama, पराक्रमम् valour, अविज्ञाय without knowing, अपरीक्षितम् without testing, न प्रेषयिष्यति हि would not send any body, विशेषतः specially, मत्सकाशम् to me.

Translation

दिष्ट्या luckily, धर्मात्मा righteous, सत्यसङ्गरः one who follows truth, रामः Rama, महातेजाः glorious, सुमित्रानन्दवर्धनः enhancer of Sumitra's joy, लक्ष्मणश्च Lakshmana also, कुशली well.

Translation

काकुत्स्थः Kakutsthas, कुशली यदि if he is keeping well, उत्थितः generated, युगान्ताग्निरिव at the time of dissolution of the era, सागरमेखलाम् oceangirdled, महीम् earth, कोपेन with his rage, किम् why, न दहति not burning?

Translation

अथवा or else, तौ both, सुराणामपि even gods, निग्रहे in subduing, शक्तिमन्तौ both are capable, तु but, मम my, दुःखानामेव for my sorrow, विपर्ययः disaster, नास्ति not there, मन्ये I think.

Translation

रामः Rama, न व्यथितः कच्चित् whether not depressed, न परितप्यते कच्चित् indeed not suffering, पुरुषोत्तमः great among men, उत्तराणि necessary steps, कार्याणि action, कुरुते will be carrying out perhaps?

Translation

नृपतेः सुतः king's son, दीनः depressed, सम्भ्रान्तः perplexed, न कच्चित् not indeed, कार्येषु at work, न च मुह्यति is not spoiling, पुरुषकार्याणि the actions of men of achievement, कच्चित् कुरुते surely he is doing I trust

Translation

परन्तपः scorcher of enemies, द्विविधम् two kinds, उपायम् strategies, त्रिविधोपायमपि even three kinds of trategies, सेवते following, विजगीषुः he who desires to be victorious, मित्रेषु with friends, सुहृत् कच्चित् has a good team indeed

Translation

मित्राणि allies, कच्चित् लभते hope he will be making, मित्रैः with allies, अपि अभिगम्यते will want his friendship, कल्याणमित्रश्च कच्चित् hope he has good allies, मित्रैश्च by his allies, अपि पुरस्कृतः honoured

Translation

पार्थिवात्मजः prince, देवानाम् of gods, प्रसादम् blessings, आशास्ति कच्चित् is there any hope, पुरुषकारं च his personal efforts, दैवं च providence, प्रतिपद्यते he obeys

Translation

राघवः Rama, प्रवासात् due to separation, मयि in me विगतस्नेहः devoid of love, न कच्चित् suppose not, वानर vanara, माम् me, अस्मात् from this, व्यसनात् worry, मोक्षयिष्यति कच्चित् will liberate me from this

Translation

नित्यम् always, सुखानाम् delight, उचितः one who deserves, असुखानाम् of difficulties, अनौचितः he does not deserve, राघवः Rama, उत्तरम् later, दुःखम् sorrow, आसाद्य having experienced, न सीदति कच्चित् hope he is not depressed

Translation

कौसल्यायाः Kausalya's, तथा in the same manner, सुमित्रायाः Sumitra's, तथैव च in the same way, भरतस्य Bharata's, कुशलम् welfare, अभीक्ष्णम् constantly, श्रूयते कच्चित् hope he is hearing

Translation

मानार्हः respectable, राघवः Rama, मन्निमित्तेन on my account, शोकेन because of sorrow, कच्चित् I hope, रामः Rama, नअन्यमनाः he is not absent minded, न कच्चित् may be, माम् me, कच्चित् तारयिष्यति will he save me?

Translation

भ्रातृवत्सलः devoted to brother, भरतः Bharata, मत्कृते for my sake, मन्त्रिभिः with his ministers, गुप्ताम् protected, भीमाम् formidable, अक्षौहिणीम् ध्वजिनीम् akshauhini army, कच्चित् प्रेषयिष्यति I trust he will send

Translation

मत्कृते for my sake, श्रीमान् illustrious, वानराधिपतिः king of vanaras, सुग्रीवः Sugriva, दन्तनखायुधै: those who use their teeth and nails as weapons, वीरैः with valiant ones, हरिभिः with vanaras, वृतः surrounded, एष्वति कच्चित् trust he will reach.

Translation

शूरः hero, सुमित्रानन्दवर्धनः who enhances Sumitra's delight, अस्त्रवित् a master of weapons, लक्ष्मणः Lakshmana, शरजालेन by network of arrows, राक्षसान् demons, कच्चित् विधमिष्यति trust he will blow away.

Translation

ज्वलता burning, रौद्रेण with anger, अस्त्रेण by weapon, रणे in the battle, ससुहृज्जनम् along with his relatives, निहतम् slain, रावणम् Ravana, अल्पेन कालेन in a short time, द्रक्ष्यामि कच्चित् hope to see.

Translation

तस्य his, हेमसमानवर्णम् complexion like gold, पद्मसमानगन्धि fragrance like lotus, तत् that, आननम् face, मया विना without me, शोकदीनम् pale with grief, जलक्षये when water dries up, आतपेन due to heat, पद्ममिव like a lotus, न शुष्यति कच्चित् not scorched

Translation

धर्मापदेशात् for the cause of establishing righteousness, राज्यम् sovereignty, त्यजतः given up, मां चापि including me, पदातिम् on foot, अरण्यम् to the forest, नयतः conducted, यस्य whose, व्यथा agony, नासीत् not shown, भीः fear, न not, शोकः grief, न not, सः he, हृदये at heart, धैर्यम् courage, करोति कच्चित् will sustain I hope.

Translation

अस्य his, स्नेहात् due to love, मया with me, समो वा equal or, विशिष्टः superior, माता mother, न not, पिता father, न not, अन्यः any one else, नास्ति not there, दूत messenger, प्रियस्य beloved's, प्रवृत्तिम् news, यावत् until, शृणुयाम् I may hear, तावत्तु so long, अहम् I, जिजीविषेयम् I wish to survive.

Translation

देवी queen, तं वानरेन्द्रम् that vanara leader, महार्थम् very meaningful, मधुरार्थम् sweet, वचनम् word, उक्त्वा having spoken, तस्य his, अभिरामम् loving Rama, रामार्थयुक्तम् said for Rama's cause, वचः word, पुनः again, श्रोतुम् to hear, विरराम stopped.

Translation

भीमविक्रमः fearsome power, मारुतिः Maruti, सीतायाः Sita's, वचनम् word, श्रुत्वा on hearing, शिरसि on his head, अञ्जलिम् both his hands, आधाय placing, उत्तरम् reply, वाक्यम् words, अब्रवीत् said.

Translation

कमललोचने lotuseyed, त्वाम् you, इहस्थाम् being here, रामः Rama, न जानीते he does not know, तेन therefore, पुरन्दरः Indra, शचीमिव like Sachi, त्वाम् you, आशु immediately, नानयति he is not taking away.

Translation

मह्यं my, वचः word, श्रुत्वैव तु after hearing, राघवः Rama, हर्यृक्षगणसङ्कुलाम् troops of vanaras and bears, महतीम् huge, चमूम् army, प्रकर्षन् leading, क्षिप्रम् at once, एष्यति will approach.

Translation

काकुत्स्थः Kakutstha, अक्षोभ्यम् imperturbable, वरुणालयम् abode of Varuna, बाणौघैः by torrent of arrows, विष्टम्भयित्वा make still, लङ्कां पुरीम् city of Lanka, शान्तराक्षसाम् all the demons, करिष्यति will make.

Translation

तत्र there, रामस्य Rama's, पथि on his way, अन्तरा in between, मृत्युः death, सहासुराः including all demons, देवाः gods, स्थास्यन्ति यदि if they obstruct, सः he, तानपि even them, वधिष्यति will slay.

Translation

आर्ये O noble lady, सः रामः that Rama, तव your, अदर्शनजेन on account of not seeing you, शोकेन in sorrow, परिप्लुतः immersed, सिंहार्दितः tormented by a lion, द्विपः इव like an elephant, शर्म न लभते is not happy.

Translation

देवि O Sita, मलयेन च by Malaya mountain, विन्ध्येन by Vindhya, मेरुणा by Meru, दर्दुरेण by Dardura, मूलफलेन by roots and fruits, ते to you, शपे I swear, यथा as, सुनयनम् with beautiful eyes, वल्गु बिम्बोष्ठम् lips like bimba fruit, चारु कुण्डलम् with lovely earrings, उदितम् risen, पूर्णचन्द्रमिव like the fullmoon, रामस्य Rama's, मुखम् face, द्रक्ष्यसि you will see.

Translation

वैदेहि Vaidehi, प्रस्रवणे गिरौ on mount Prasravana, रामम् Rama, नागराजस्य elephant's, मूर्धनि on the back, आसीनम् seated, शतक्रतुम् इव like Indra who has performed a hundred sacrifices, क्षिप्रम् soon, द्रक्ष्यसि you will see.

Translation

राघवः Rama, मांसम् meat, न भुङक्ते not eating, मधुचापि even wine, न सेवते he is not taking, नित्यम् always, पञ्चमम् fifth meal, सुविहितम् prescribed for, वन्यम् available in the forest, भुक्तम् food, अश्नाति eats.

Translation

राघवः Rama, त्वद्गतेन thinking of you, अन्तरात्मना with heart, गात्रात् from his limbs, दंशान् flies, नैव अपनयेत् will not drive away, मशकान् mosquitoes, न not, कीटान् insects, न not, सरीसृपान् serpents, न not.

Translation

रामः Rama, नित्यम् ever, ध्यानपरः reflecting on you, नित्यम् ever, शोकपरायणः totally given to grief, सः he, कामवशं गतः absorbed in love for you, अन्यत् no other thoughts, न चिन्तयते he is not thinking.

Translation

रामः Rama, सततम् always, अनिद्रः he does not sleep, नरोत्तमः best of men, सुप्तोऽपि even if he sleeps, सीतेति calling out 'Sita', मधुराम् sweet, वाणीम् voice, व्याहरन् uttering, प्रतिबुध्यते he wakes up.

Translation

फलं वा fruit or, पुष्पं वा or flowers, यद्वा such similar, सुमनोहरम् delightful, अन्यत् any other thing, दृष्ट्वा seeing, श्वसन् while, हा प्रियेत्येवम् alas, darling, त्वाम् you, बहुशः in many, अभिभाषते speaks.

Translation

देवि godlike lady, महात्मा great self, सः Rama, राजसुतः son of a king, नित्यम् always, परितप्यमानः suffering, सीतेति saying Sita, त्वामेव you only, अभिभाषमाणः keeps talking in the air, धृतव्रतः firm in his decision, तव your, लाभाय to secure you only, कृतप्रयत्नः makes efforts.

Translation

रामस्य Rama's, शोकेन because of his sorrow, समानशोका equally sad, रामसङ्कीर्तनवीतशोका devoid of sorrow on hearing about Rama, सा she, वैदेहसुता the daughter of Videha, शरन्मुखे at the advent of autumn, साम्बुदशेषचन्द्रा Moon muffled by clouds, निशेव like the night, बभूव appeared.