🌅 Bala Kanda

Sarga 71

23 shlokas

BK-71-1Bala Kanda 71.1

एवं ब्रुवाणं जनक: प्रत्युवाच कृताञ्जलि:। श्रोतुमर्हसि भद्रं ते कुलं न: परिकीर्तितम्।।1.71.1।।

evṃ bruvāṇṃ janaka: pratyuvāca kṛtāñjali:| śrotumarhasi bhadrṃ te kulṃ na: parikīrtitam||1.71.1||

Translation

एवम् in this manner, ब्रुवाणम् speaking (Vasishta), जनक: Janaka, कृताञ्जलि: with folded palms, प्रत्युवाच replied, ते भद्रं safety to you, परिकीर्तितम् related, न: our, कुलम् genealogy, श्रोतुम् to listen, अर्हसि behoves of you.

Meaning

Vasishta having thus described (the genealogy of Dasaratha) Janaka with folded hands rejoined, "Be blessed. Let me relate the genealogy of my race. Listen".

BK-71-2Bala Kanda 71.2

प्रदाने हि मुनिश्रेष्ठ कुलं निरवशेषत:। वक्तव्यं कुलजातेन तन्निबोध महामुने।।1.71.2।।

pradāne hi muniśreṣṭha kulṃ niravaśeṣata:| vaktavyṃ kulajātena tannibodha mahāmune||1.71.2||

Translation

मुनिश्रेष्ठ O Best of ascetics, महामुने O Great sage, कुलजातेन by one born in a noble family, प्रदाने at the time of bestowing their daughter in marriage, निरवशेषत: completely, कुलम् geneology of dynasty, वक्तव्यं हि indeed to be told, तत् that, निबोध listen to the same.

Meaning

"O Great sage O Best of ascetics while one offers his daughter (in marriage), one born in a noble family should describe his genealogy in full. Listen.

BK-71-3Bala Kanda 71.3

राजाऽभूत् त्रिषु लोकेषु विश्रुत स्स्वेन कर्मणा। निमि: परमधर्मात्मा सर्वसत्त्ववतां वर:।।1.71.3।।

rājā'bhūt triṣu lokeṣu viśruta ssvena karmaṇā| nimi: paramadharmātmā sarvasattvavatāṃ vara:||1.71.3||

Translation

स्वेन by his own, कर्मणा acts, त्रिषु three, लोकेषु worlds, विश्रुत: known, परमधर्मात्मा supremely virtuous, सर्वसत्त्ववताम् those endowed with strength, वर: best, राजा निमि: अभूत् was king named Nimi.

Meaning

There was a great man of religion king Nimi, strongest of men and wellknown in the three worlds by his own acts.

BK-71-4Bala Kanda 71.4

तस्य पुत्रोमिथिर्नाम मिथिला येन निर्मिता। प्रथमो जनको नाम जनकादप्युदावसु:।।1.71.4।।

tasya putromithirnāma mithilā yena nirmitā| prathamo janako nāma janakādapyudāvasu:||1.71.4||

Translation

मिथिर्नाम named Mithi, तस्य his, पुत्र: son, येन निर्मिता by whom constructed, मिथिला Mithila प्रथम: first, जनक: Janaka, नाम named, जनकाद् from Janaka, उदावसु: Udavasu was born.

Meaning

Nimi begot a son named Mithi who constructed Mithila. He was the first Janaka whose son was Udavasu.

BK-71-5Bala Kanda 71.5

उदावसोस्तु धर्मात्मा जातो वै नन्दिवर्धन:। नन्दिवर्धनपुत्रस्तु सुकेतुर्नाम नामत:।।1.71.5।।

udāvasostu dharmātmā jāto vai nandivardhana:| nandivardhanaputrastu suketurnāma nāmata:||1.71.5||

Translation

उदावसो: तु for that Udavasu, धर्मात्मा righteous, नन्दिवर्धन: Nandivardha, जात: was born, नन्दिवर्धनपुत्र: तु the son of Nandivardhana, नामत: by name, सुकेतुर्नाम named Suketu.

Meaning

Virtuous Nandivardhana was the son of Udavasu whose son was Suketu.

BK-71-6Bala Kanda 71.6

सुकेतोरपि धर्मात्मा देवरातो महाबल:। देवरातस्य राजर्षेर्बृहद्रथ इति स्मृत:।।1.71.6।।

suketorapi dharmātmā devarāto mahābala:| devarātasya rājarṣerbṛhadratha iti smṛta:||1.71.6||

Translation

सुकेतो: अपि for that Suketu, धर्मात्मा righteous, महाबल: highly powerful, देवरात: Devarata, राजर्षे: rishi among kings, देवरातस्य for that Devarata, बृहद्रथ Brihadradha, इति स्मृत: known as.

Meaning

Suketu's son was the righteous and powerful Devarata, father of Brihadradha.

BK-71-7Bala Kanda 71.7

बृहद्रथस्य शूरोऽभून्महावीर: प्रतापवान्। महावीरस्य धृतिमान् सुधृतिस्सत्यविक्रम:।।1.71.7।।

bṛhadrathasya śūro'bhūnmahāvīra: pratāpavān| mahāvīrasya dhṛtimān sudhṛtissatyavikrama:||1.71.7||

Translation

बृहद्रथस्य for Brihadradha, शूर: heroic, प्रतापवान् valourous, महावीर: Mahavera, महावीरस्य Mahaveera's, धृतिमान् courageous, सत्यविक्रम: having truthful prowess, सुधृति: Sudhruti was born.

Meaning

Brihadradha's son was the heroic and powerful Mahavira, father of Sudhruti, who was armed with courage and the power of truth.

BK-71-8Bala Kanda 71.8

सुधृतेरपि धर्मात्मा दृष्टकेतुस्सुधार्मिक:। दृष्टकेतोस्तु राजर्षेर्हर्यश्व इति विश्रुत:।।1.71.8।।

sudhṛterapi dharmātmā dṛṣṭaketussudhārmika:| dṛṣṭaketostu rājarṣerharyaśva iti viśruta:||1.71.8||

Translation

सुधृते: for Sudhruti, धर्मात्मा righteous, सुधार्मिक: committed to dharma, दृष्टकेतु: Drishtaketu, राजर्षे: of that royal rishi, दृष्टकेतो: for Drishtaketu, हर्यश्व: Haryasva, इति विश्रुत: thus well known (son was born.)

Meaning

To Sudhruti was born the righteous Drishtaketu, committed to dharma. Rajarshi Drishtaketu was father to the wellknown Haryasva.

BK-71-9Bala Kanda 71.9

हर्यश्वस्य मरु: पुत्रो मरो: पुत्र: प्रतिन्धक:। प्रतिंधकस्य धर्मात्मा राजा कीर्तिरथस्सुत:।।1.71.9।।

haryaśvasya maru: putro maro: putra: pratindhaka:| pratiṃdhakasya dharmātmā rājā kīrtirathassuta:||1.71.9||

Translation

हर्यश्वस्य Haryasva's, मरु: Maru, पुत्र: son, मरो: for Meru, प्रतिन्धक: Pratindhaka, पुत्र: son, धर्मात्मा righteous, राजा king, कीर्तिरथ: Kirtiratha, प्रतिन्धकस्य Pratindhaka's, सुत: son.

Meaning

Haryasva's son was Maru, father of Pratindhaka. Pratindhaka's son was the righteous king Kirtiratha.

BK-71-10Bala Kanda 71.10

पुत्र: कीर्तिरथस्यापि देवमीढ इति स्मृत:। देवमीढस्य विबुधो विबुधस्य महीध्रक:।।1.71.10।।

putra: kīrtirathasyāpi devamīḍha iti smṛta:| devamīḍhasya vibudho vibudhasya mahīdhraka:||1.71.10||

Translation

कीर्तिरथस्यापि Kirtiratha's, पुत्र: son, देवमीढ इति as Devamidha, स्मृत: has been known, देवमीढस्य Devamidha's son, विबुध: was Vibudha, विबुधस्य Vibhuda's son, महीध्रक: was Mahidhraka.

Meaning

The son of Kirtiratha was known as Devamidha. His son was Vibudha, father of Mahidhraka.

BK-71-11Bala Kanda 71.11

महीध्रकसुतो राजा कीर्तिरातो महाबल:। कीर्तिरातस्य राजर्षेर्महारोमा व्यजायत।।1.71.11।।

mahīdhrakasuto rājā kīrtirāto mahābala:| kīrtirātasya rājarṣermahāromā vyajāyata||1.71.11||

Translation

महाबल: mighty, राजा कीर्तिरात: king Kirtirata, महीध्रकसुत: son of Mahidhraka, राजर्षेः of that royal rishi, कीर्तिरातस्य Kirtirata's, महारोमा Maharoma, व्यजायत born.

Meaning

Mighty king Kirtirata was the son of Mahidhraka. He was a Rajarshi, father of Maharoma.

BK-71-12Bala Kanda 71.12

महारोम्णस्तु धर्मात्मा स्वर्णरोमा व्यजायत। स्वर्णरोम्णस्तु राजर्षेर्ह्रस्वरोमा व्यजायत।।1.71.12।।

mahāromṇastu dharmātmā svarṇaromā vyajāyata| svarṇaromṇastu rājarṣerhrasvaromā vyajāyata||1.71.12||

Translation

महारोम्ण: तु for Maharoma, स्वर्णरोमा Swarnaroma, व्यजायत was born, राजर्षेः of the royal rishi, स्वर्णरोम्ण: तु for Swarnaroma, ह्रस्वरोमा Hrasvaroma, व्यजायत was born.

Meaning

To Maharoma's was born the virtuous Swarnaroma. Swarnaroma's son was Hrasvaroma.

BK-71-13Bala Kanda 71.13

तस्य पुत्रद्वयं जज्ञे धर्मज्ञस्य महात्मन:। ज्येष्ठोऽहमनुजो भ्राता मम वीर: कुशध्वज:।।1.71.13।।

tasya putradvayṃ jajñe dharmajñasya mahātmana:| jyeṣṭho'hamanujo bhrātā mama vīra: kuśadhvaja:||1.71.13||

Translation

धर्मज्ञस्य knower of morality and ethics, तस्य of that, महात्मन: magnanimous, पुत्रद्वयम् two sons, जज्ञे were born, अहम् I am, ज्येष्ट: eldest, वीर: valiant, कुशध्वज: Kusadhwaja, मम my, अनुज: younger, भ्राता brother.

Meaning

Hrasvaroma, was a religious king. He was a great soul. Of his two sons. I am the eldest and valiant Kusadhwaja is my younger brother.

BK-71-14Bala Kanda 71.14

मां तु ज्येष्ठं पिता राज्ये सोऽभिषिच्य नराधिप:। कुशध्वजं समावेश्य भारं मयि वनं गत:।।1.71.14।।

māṃ tu jyeṣṭhṃ pitā rājye so'bhiṣicya narādhipa:| kuśadhvajṃ samāveśya bhārṃ mayi vanṃ gata:||1.71.14||

Translation

पिता father, स: नराधिप: king Hrasvaroma, ज्येष्ठं eldest, माम् me, राज्ये in the kingdom, अभिषिच्य having crowned me, कुशध्वजं Kusadhwaja, भारम् responsibility of supporting, मयि in me, समावेश्य placeing, वनम् forest, गत: went.

Meaning

My father king Hrasvaroma crowned me king, entrusted Kusadhwaja to my care and retired to the forest.

BK-71-15Bala Kanda 71.15

वृद्धे पितरि स्वर्याते धर्मेण धुरमावहम्। भ्रातरं देवसङ्काशं स्नेहात्पश्यन् कुशध्वजम्।।1.71.15।।

vṛddhe pitari svaryāte dharmeṇa dhuramāvaham| bhrātarṃ devasaṅkāśṃ snehātpaśyan kuśadhvajam||1.71.15||

Translation

वृद्धे when the aged, पितरि father, स्वर्याते सति had attained heaven, भ्रातरम् brother, देवसङ्काशम् resembling devatas, कुशध्वजम् Kusadhwaja, स्नेहात् affectionately, पश्यन् looking after, धर्मेण with righteousness, धुरम weight of ruling the kingdom, आवहम् bore.

Meaning

After my aged father attained heaven, I looked after my brother Kusadhwaja, who resembles the celestials, affectionately and ruled the kingdom with righteousness.

BK-71-16Bala Kanda 71.16

कस्य चित्त्वथकालस्य साङ्काश्यादगमत्पुरात्। सुधन्वा वीर्यवान्राजा मिथिलामवरोधक:।।1.71.16।।

kasya cittvathakālasya sāṅkāśyādagamatpurāt| sudhanvā vīryavānrājā mithilāmavarodhaka:||1.71.16||

Translation

अथ thereafter, कस्यचित् कालस्य after sometime, वीर्यवान् powerful, सुधन्वा राजा king Sundhava, मिथिलाम् Mithila, अवरोधक: with a view to beseige, साङ्काश्यात् from Sankasya, पुरात् city, अगमत् set out.

Meaning

A little later a powerful king named Sudhanva from the city of Sankasya beseiged Mithila.

BK-71-17Bala Kanda 71.17

स च मे प्रेषयामास शैवं धनुरनुत्तमम्। सीता कन्या च पद्माक्षी मह्यं वै दीयतामिति।।1.71.17।।

sa ca me preṣayāmāsa śaivṃ dhanuranuttamam| sītā kanyā ca padmākṣī mahyṃ vai dīyatāmiti||1.71.17||

Translation

अनुत्तमम् excellent, शैवं धनु: bow of Siva, पद्माक्षी lotuseyed, कन्या maiden, सीता च Sita also, मह्यम् to me, दीयताम् be given, इति thus, प्रेषयामास sent a message.

Meaning

He (Sudhanva) sent me a message: 'give me the great bow of Siva and the lotuseyed maiden Sita'.

BK-71-18Bala Kanda 71.18

तस्याप्रदानाद्ब्रह्मर्षे युद्धमासीन्मया सह। स हतोऽभिमुखो राजा सुधन्वा तु मया रणे।।1.71.18।।

tasyāpradānādbrahmarṣe yuddhamāsīnmayā saha| sa hato'bhimukho rājā sudhanvā tu mayā raṇe||1.71.18||

Translation

ब्रह्मर्षे O Brahmarshi, अप्रदानात् by not offering, तस्य for him, मया सह with me, युद्धम् असीत् great conflict broke, रणे in the battle, अभिमुख: he in an encounter, स: that, सुधन्वा राजा king Sudhanva, मया by me, हत: killed.

Meaning

O Brahmarshi when I refused, a great conflict broke out between him and me. In the encounter king Sudhanva was killed by me.

BK-71-19Bala Kanda 71.19

निहत्य तं मुनिश्रेष्ठ सुधन्वानं नराधिपम्। साङ्काश्ये भ्रातरं वीरमभ्यषिञ्चं कुशध्वजम्।।1.71.19।।

nihatya tṃ muniśreṣṭha sudhanvānṃ narādhipam| sāṅkāśye bhrātarṃ vīramabhyaṣiñcṃ kuśadhvajam||1.71.19||

Translation

मुनिश्रेष्ठ O Best of ascetics, नराधिपम् king, तम् that, सुधन्वानम् Sudhanva, निहत्य having killed, भ्रातरम् brother, वीरम् heroic one, कुशध्वजम् Kusadhwaja, साङ्काश्ये in Sankasya, अभ्यषिञ्चम् I have crowned.

Meaning

O Best of ascetics having killed king Sudhanva, I have crowned my heroic brother Kusadhwaja in Sankasya.

BK-71-20Bala Kanda 71.20

कनीयानेष मे भ्राता अहं ज्येष्ठो महामुने। ददामि परमप्रीतो वध्वौ ते मुनिपुङ्गव।।1.71.20।। सीतां रामाय भद्रं ते ऊर्मिला लक्ष्मणाय च।

kanīyāneṣa me bhrātā ahṃ jyeṣṭho mahāmune| dadāmi paramaprīto vadhvau te munipuṅgava||1.71.20|| sītāṃ rāmāya bhadrṃ te ūrmilā lakṣmaṇāya ca|

Translation

महामुने O Great ascetic, एष: this one, मे my, कनीयान् youger, भ्राता brother, अहम् I, ज्येष्ठ: elder, मुनिपुङ्गव preeminent among ascetics, परमप्रीत: immensely pleased, ते those, वध्वौ two maidens, ददामि I am giving, सीतां रामाय Sita to Rama, ऊर्मिला लक्ष्मणाय Urmila to Lakshmana, ते भद्रम् prosperity to you.

Meaning

O Great ascetic (Vasishta), this one is my youger brother and I am the elder one. O preeminent among ascetics with immense pleasure I am giving these maidens, Sita to Rama and Urmila to Lakshmana. Be blessed

BK-71-21Bala Kanda 71.21

वीर्यशुल्कां मम सुतां सीतां सुरसुतोपमाम् ।।1.71.21।। द्वितीयामूर्मिलां चैव त्रिर्ददामि न संशय:।

vīryaśulkāṃ mama sutāṃ sītāṃ surasutopamām ||1.71.21|| dvitīyāmūrmilāṃ caiva trirdadāmi na sṃśaya:|

Translation

वीर्यशुल्काम् as reward for prowess, सुरसुतोपमाम् equal to the daughter of devatas, मम सुताम् my daughter, सीताम् Sita, द्वितीयाम् second daughter, ऊर्मिलां चैव Urmila also, त्रि: three times, ददामि bestowing, संशय: न no doubt.

Meaning

I offer my daughter Sita, who looks like a celestial maiden as reward for (Rama's) prowess and my second daughter Urmila (to Lakshmana). I proclaim it three times so that there is no doubt about it.

BK-71-22-23Bala Kanda 71.22–23 (युग्मम्)

ददामि परमप्रीतो वध्वौ ते रघुनन्दन।।1.71.22।। रामलक्ष्मणयो राजन् गोदानं कारयस्व ह। पितृकार्यं च भद्रं ते ततो वैवाहिकं कुरु।।1.71.23।।

dadāmi paramaprīto vadhvau te raghunandana||1.71.22|| rāmalakṣmaṇayo rājan godānṃ kārayasva ha| pitṛkāryṃ ca bhadrṃ te tato vaivāhikṃ kuru||1.71.23||

Translation

रघुनन्दन O King Dasaratha, परमप्रीत: immensely pleased, ते to you, वध्वौ brides, ददामि I am giving, राजन् O King, रामलक्ष्मणयो: to Rama and Lakshmana, गोदानम् distribution of cows, कारयस्व ह let it be performed, पितृकार्यं च ritual duty towards pitris, भद्रं ते prosperity to you, तत: thereafter, वैवाहिकम् कुरु let the marriage be performed.

Meaning

O Delight of the Raghus (King Dasaratha), I offer these brides with immense pleasure to Rama and Lakshmana. You may perform the rites for your forefathers by gift of cows. Prosperity to you. Thereafter you may perform the marriage.

BK-71-24Bala Kanda 71.24

मखा ह्यद्य महाबाहो तृतीये दिवसे प्रभो। फल्गुन्यामुत्तरे राजंस्तस्मिन्वैवाहिकं कुरु।।1.71.24।। रामलक्ष्मणयो राजन् दानं कार्यं सुखोदयम् ।।

makhā hyadya mahābāho tṛtīye divase prabho| phalgunyāmuttare rājṃstasminvaivāhikṃ kuru||1.71.24|| rāmalakṣmaṇayo rājan dānṃ kāryṃ sukhodayam ||

Translation

महाबाहो O Strong armed one, प्रभो (विभो) O Lord, अद्य today, मखा हि star Makha is on the ascendent, राजन् O King, तृतीये दिवसे third day from today, फल्गुन्याम् known as Phalguni, तस्मिन् in that, उत्तरे in the star Uttara, वैवाहिकम् marriage, कुरु perform, राजन् O King, रामलक्ष्मणयो: for Rama and Lakshmana, सुखोदयम् for enjoying felicity, दानम् distribution of kine, etc, कार्यम् fit to be done.

Meaning

Today the star Makha is on the ascendant. O King perform the marriage on the, third day from today under UttaraPhalguni star. Gifts may be given for the happiness of Rama and Lakshmana". इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे एकसप्ततितमस्सर्ग:।। Thus ends the seventyfirst sarga of Balakanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.