⚔️ Yuddha Kanda

Sarga 84

9 shlokas

YK-84-1Yuddha Kanda 84.1

राममाश्वासयानेतुलक्ष्मणेभ्रातृवत्सले । निक्षिप्यगुल्मान् स्वस्थानेतत्रागच्छद्विभीषणः ।।6.84.1 ।।

rāmamāśvāsayānetulakṣmaṇebhrātṛvatsale | nikṣipyagulmān svasthānetatrāgacchadvibhīṣaṇḥ ||6.84.1 ||

Translation

भ्रातृवत्सले affectionate brother, लक्ष्मणे by Lakshmana, रामम् Rama आश्वासमाने comforting, विभीषणः Vibheeshana, गुल्मान् troops, स्वस्थाने to their respective places, निक्षिप्य assigning, तत्र there, आगच्छत् came

Meaning

As Lakshmana was comforting his affectionate brother, Vibheeshana came to Rama assigning the troops to reach their respective places.

YK-84-2Yuddha Kanda 84.2

नानाप्रहरणैर्वीरैश्चतुर्भिस्सचिवैर्वृत: । नीलाञ्जनचयाकारैर्मातङ्गैरिवयूथप ।।6.84.2।।

nānāpraharaṇairvīraiścaturbhissacivairvṛta: | nīlāñjanacayākārairmātaṅgairivayūthapa ||6.84.2||

Translation

नानाप्रहरणैः different kinds of weapons, नीलाञ्जनचयाकारैः dark in colour like collyrium, यूथप: troops, मातङ्गैःइव like elephants, चतुर्भिः four, सचिवै ministers:, वृतः surrounded, सः he, शोकलालसम् given to grief, महात्मानम् great soul, राघवम् Raghava, अभिगम्य reached, बाष्पपर्याकुलेक्षणान् eyes full of tears, वानरांश्चापि Vanaras also, ददृशे witnessed

Meaning

Accompanied by the four ministers surrounded by four ministers resembling leaders of elephants, who looked dark like collyrium, Vibheeshana came to highsouled Rama. He witnessed Vanaras whose eyes were filled with tears.

YK-84-3-4Yuddha Kanda 84.3–4 (युग्मम्)

राघवं च महात्मानमिक्ष्वाकुकुलनन्दनम् । ददर्शमोहमापन्नंलक्ष्मणस्याङ्गमाश्रितम् ।।6.84.3।।

rāghavṃ ca mahātmānamikṣvākukulanandanam | dadarśamohamāpannṃlakṣmaṇasyāṅgamāśritam ||6.84.3||

Translation

महात्मानम् great soul, इक्ष्वाकुलनन्दनम् delight of Ikshvaku race, मोहम् deluded, आपन्नम् distressed, लक्ष्मणस्य Lakshmana's, अङ्कम् lap, आश्रितम् lying, राघवं च Raghava, ददर्श saw

Meaning

He (Vibheeshana) saw the great soul, the delight of the Ikshvaku race deluded, distressed, and lying on the lap of Lakshmana.

YK-84-5Yuddha Kanda 84.5

व्रीडितंशोकसन्तप्तंदृष्टवारामंविभीषणः । अन्तर्धुःखएनदीनात्माकिमेतदितिसोऽब्रवीत् ।।6.84.5।।

vrīḍitṃśokasantaptṃdṛṣṭavārāmṃvibhīṣaṇḥ | antardhuḥkhaenadīnātmākimetaditiso'bravīt ||6.84.5||

Translation

सःविभीषणः that Vibheeshana, व्रीडितम् pained, शोकसन्तप्तम् immersed in grief, रामम् Rama, दृष्टवाseeing, अन्तःcondition, दुःखेन for grief, दीनात्मा depressed, एतत् all this, किम् for what, इति thus, अब्रवीत् spoke

Meaning

Vibheeshana was pained to see Rama immersed in grief, depressed in spirit, and asked for What is all this grief for?

YK-84-6Yuddha Kanda 84.6

विभीषणमुखंदृष्टवासुग्रीवंतांश्चवानरान् । लक्ष्मणोवाचमन्दार्थमिदंबाष्पपरिप्लुतः ।।6.84.6।।

vibhīṣaṇamukhṃdṛṣṭavāsugrīvṃtāṃścavānarān | lakṣmaṇovācamandārthamidṃbāṣpapariplutḥ ||6.84.6||

Translation

लक्ष्मणः Lakshmana, विभीषणमुखम् Vibheeshana's face, सुग्रीवम् Sugriva, तान् those, वानरांश्च Vanaras also, दृष्टवा seeing, बाष्पपरिप्लुतः bathed in tears, मन्दार्थम् dull tone, इदम् thus, उवाच spoke

Meaning

Lakshmana looking at Sugriva's face and also at the Vanaras, his eyes bathed in tears spoke in a dull tone.

YK-84-7Yuddha Kanda 84.7

हताइन्द्रजितासीताइतिश्रुत्वैवराघवः । हनूमद्वचनात्सौम्यततोमोहमुपागतः ।।6.84.7।।

hatāindrajitāsītāitiśrutvaivarāghavḥ | hanūmadvacanātsaumyatatomohamupāgatḥ ||6.84.7||

Translation

सौम्य noble, राघवः Raghava, हनुमद्वचनात् Hanuman's words, सीता Sita, इन्द्रजिता by Indrajith, हता killed, इति this, श्रुत्यैव on hearing, ततः then, मोहम् deluded, उपागतः became

Meaning

"O Noble one! On hearing Hanuman that Sita is killed by Indrajith, Rama is deluded', said Lakshmana to Vibheeshana."

YK-84-8Yuddha Kanda 84.8

कथयन्तंतुसौमित्रिंसन्निवार्यविभीषणः । पुष्कलार्थमिदंवाक्यंविसंज्ञंराममब्रवीत् ।।6.84.8।।

kathayantṃtusaumitriṃsannivāryavibhīṣaṇḥ | puṣkalārthamidṃvākyṃvisṃjñṃrāmamabravīt ||6.84.8||

Translation

विभीषणःVibheeshana, कथयन्तम् started telling, सौमित्रिम् Saumithri, सन्निवार्य restraining, विसंज्ञम् unconscious, रामम् to Rama, पुष्कलार्थम् full of meaning, इदंवाक्यम् this, अब्रवीत् spoke

Meaning

Vibheeshana spoke these meaningful words to Rama, who was unconscious, restraining Saumithri from speaking.

YK-84-9Yuddha Kanda 84.9

मनुजेन्द्रार्थरूपेणयदुक्ततुहनूमता । तदयुक्तमहंमन्येसागरस्येवशोषणम् ।।6.84.9।।

manujendrārtharūpeṇayaduktatuhanūmatā | tadayuktamahṃmanyesāgarasyevaśoṣaṇam ||6.84.9||

Translation

मनुजेन्द्र Lord of humans, आर्थरूपेण thinking to be true, हनूमता from Hanuman, सु, यत् that which, उक्त spoken, तत् those, सागरस्य ocean's, शोषणम् इव drying up, अयुक्तम् not possible, अहम् I, मन्ये think

Meaning

"I think that what has been spoken by Hanuman as truth (that Sita has been killed) is like drying up an ocean."

YK-84-10Yuddha Kanda 84.10

अभिप्रायंतुजानामिरावणस्यदुरात्मनः । सीतांप्रतिमहाबाहो न च घातंकरिष्यति ।।6.84.10।।

abhiprāyṃtujānāmirāvaṇasyadurātmanḥ | sītāṃpratimahābāho na ca ghātṃkariṣyati ||6.84.10||

Translation

महाबाहो mighty armed, सीतांप्रति with reference to Sita, दुरात्मनः evil minded, रावणस्य Ravana's, अभिप्रायम् opinion, जानामि do not know, घातम् killing, न करिष्यति will never do

Meaning

"O mighty armed Rama! with reference to Sita, you do not know Ravana's opinion. He will never kill Sita."