Sarga 28

Translation

सा सीता that Sita, राक्षसेन्द्रस्य demon king's, रावणस्य Ravana's, अप्रियम् unpleasant news, तत् that, वचः word, निशम्य after hearing, अप्रियार्ता restless, वनान्ते in the midst of the forest, सिंहाभिपन्ना caught by the lion, गजराजकन्या यथा like young calf of a lordly elephant, वितत्रास frightened.

Translation

राक्षसीमध्यगता encircled by the shedemons, भीरुः soft natured, भृशम् excessively, वाग्भि: with words, रावणतर्जिता च threatened by Ravana, सा that, सीता Sita, विजने desolate, कान्तारमध्ये in the midst of the forest, विसृष्टा deserted, बाला young, कन्या इव like a girl, विललाप wept.

Translation

लोके in the world, अकालमृत्युः untimely death, न भवति does not occur, इति like this, इदम् thus, सत्यम् true, सन्तः elders, प्रवदन्ति say, यत्र wherever, एवम् this way, परिभर्त्स्यमाना being threatened, अपुण्या who lacks merits, अहम् I am, दीना pitiable, क्षणमपि even a second also, जीवामि I live, बत alas.

Translation

सुखात् of joy, विहीनम् devoid, बहुदुःखपूर्णम् filled with agony, इदम् this, मे my, हृदयम् heart, नूनम् surely, स्थिरम् hard, यत् such, वज्राहतम् hit by a thunderbolt, अचलस्य of a mountain, शृङ्गमिव like the top, सहस्रधा into a thousand pieces, अद्य now, न विशीर्यते it is not breaking.

Translation

अत्र मम here my, दोषः fault, नैवास्ति is not there, अहम् I am, अप्रियदर्शनस्य ugly, अस्य his, वध्या to be killed, अस्मि I am, अहम् I, अस्य his, भावम् (surrender) my heart, द्विजः brahmin, अद्विजाय to a nonbrahmin, मन्त्रमिव like the veda mantra, अनुप्रदातुम् to impart, न अलम् not proper.

Translation

लोकनाथे the lord of the world, तस्मिन् he, अनागच्छति before he comes here, अनार्यः vile lord, राक्षसेन्द्रः lord of demons, शल्यकृन्तः barber, गर्भस्थजन्तोरिव like the foetus from the womb, मम my, अङ्गानि limbs, नूनम् surely, शितैः with sharp, शत्रै: with weapons, छेत्स्यति will cut into pieces.

Translation

राजापराधात् due to offending the king, बद्धस्य captured, निशान्ते by daybreak, वध्यस्य for execution, तस्करस्य इव like that of a thief, दुःखितायाः of a sorrowful, मम to me, द्वौ two, मासौ months, चिराय is a long duration, अधिगमिष्यतः will be spent, इदम् this, दुःखम् grief, बत alas.

Translation

हा राम Alas! Rama, हा लक्ष्मण Alas! Lakshmana, हा सुमित्रे Alas! Sumitra!, मे my, जनन्या सह own mother, हा राममातः Alas! Rama's mother, अल्पभाग्या an ill-starred woman, एषा here, अहम् I, महार्णवे in an ocean, मूढवाता by a whirl-wind, नौरिव like a boat, विपद्यामि I am perished.

Translation

मृगस्य deer's, रूपम् form, धारयता by taking, सत्त्वेन by a creature, तरस्विनौ these pair of , तौ two, मनुजेन्द्रपुत्रौ princes, वैद्युतेन by bolt of lightning, द्वौ two, सिंहर्षभौ इव two mighty lions, मम कारणात् on my account, नूनम् verily, विशस्तौ are slain.

Translation

नूनम् verily, सः such, कालः the spirit of time, मृगरूपधारी in the guise of a deer, तदानीम् then, अल्पभाग्याम् an unfortunate woman, माम् me, लुलुभे tempted, यत्र wherever, मूढा foolish, रामानुजम् Rama's brother, लक्ष्मणपूर्वजम् Lakshmana's elder brother, आर्यपुत्रं च son of a noble king, विससर्ज sent away.

Translation

सत्यव्रत O unfailing in vows, दीर्घबाहो O long-armed one, हा राम Alas! Rama, हा पूर्णचन्द्रप्रतिमानवक्त्र alas! one whose face is like the full moon, हा alas, जीवलोकस्य for all the worlds, हितः benefactor, प्रियश्च dear one, माम् me, राक्षसानाम् for demons, वध्याम् to be killed, न वेत्सि you are not aware.

Translation

अनन्यदैवत्वम् no god other than you, इयम् this, क्षमा च and tolerance, भूमौ on earth, शय्या sleep, धर्मे in righteousness, नियमश्च discipline, पतिव्रतात्वम् my chastity, मम my, इदम् this, कृतघ्नेषु in case of ungrateful man, मानुषाणाम् of human beings, कृतमिव like the help done, विफलम् is futile.

Translation

या I who, त्वाम् you, न पश्यामि I do not see, त्वया by you, हीना deprived, सङ्गमने in reuniting, निराशा no hope, कृशा shrunk, विवर्णा pale, मया by me, चरितः followed, अयम् this, धर्मः righteousness, मोघः हि is in vain, तथा likewise, इदम् this, एकपन्तीत्वम् devotion to you alone, निरर्थम् meaningless.

Translation

त्वम् you, पितुः father's, निदेशम् command, नियमेन truly, कृत्वा following, चरितव्रतश्च after the completion of the pledge, वनात् from the forest, निवृत्तः you return, वीतभयः rid of fear, कृतार्थः an accomplished one, विपुलेक्षणाभिः largeeyed, स्त्रीभिः with damsels, रंस्यसे be revelling, मन्ये I think.

Translation

राम Rama, त्वयि at you, जातकामा I loved, अहं तु I am also, विनाशाय for my doom, चिरम् for long, निबद्धभावा with my feeling of love fixed on you, तपः austerities, व्रतं च and vows, मोघम् in vain, चरित्वाथ after practising, जीवितम् life, त्यक्ष्यामि will be giving up, अल्पभाग्याम् I am unfortunate one, धिक् what a pity

Translation

सा अहम् that I, क्षिप्रम् at once, जीवितम् life, विषेण by poisoning, शितेन by a sharp one, शस्त्रेण by a weapon, वापि or else, त्यजेयम् I give up, राक्षसस्य demon's, वेश्मनि at his residence, मे to me, विषस्य of poison, शस्त्रस्य वा or of weapon, दाता donor, कश्चित् any one, नास्ति is not found.

Translation

देवी queen, इतीव in that way, बहुधा in many ways, विलप्य wailing, सर्वात्मना self of all, रामम् Rama, अनुस्मरन्ती constantly remembering, प्रवेपमाना shivering, परिशुष्कवक्त्रा pale face, पुष्पितम् in bloom, नगोत्तमम् great tree, आससाद approached.

Translation

शोकाभितप्ता burning with grief, सीता Sita, बहुधा in many ways, विचिन्त्य after worrying, अथ then, वेण्युद्ग्रथनम् braid of her hair, गृहीत्वा holding, अहम् I, वेण्युद्ग्रथनेन by the braid, उद्बुध्य tie, शीघ्रम् quickly, यमस्य lord of death's, मूलम् presence, गमिष्यामि I will reach.

Translation

अथ and then, मृदसर्वगात्री lady of delicate limbs, सा she, तस्य of that, नगस्य tree's, शाखाम् branch, गृहीत्वा holding, उपस्थिता stood, रामम् Rama, रामानुजम् Rama's brother, स्वं कुलं च and their family, प्रविचिन्तयन्त्या: was thinking, शुभाङ्ग्याः of charming body, तस्याः तु her, तदा then, शोकानिमित्तानि dispellers of sorrow, धैर्यार्जितानि harbingers of courage, लोके in the world, प्रवराणि foremost, तथा similarly, पुरापि ancient times also, सिद्धानि results, उपलक्षितानि been proven, बहूनि many, निमित्तानि omens, प्रादुर्भभूवुः manifested.